ميرزا محمد حيدر دوغلات
315
تاريخ رشيدى ( فارسي )
و منهم الكتاب . خط نسخ تعليق كه در آن زمان رواج يافت كه هرگز نبوده و هرگز نشده . مير على تبريزى ، كه مخترع اين خط است در زمان مير تيمور بوده است . شاگرد وى است مولانا جعفر اگرچه او خطوط را همه نيك نوشته و در همه خطوط استاد فرق است ، چنان كه در ثلث و نسخ و رقاعى و محقق و ريحان مولانا عبد اللّه آشپز . وى شاگرد وى است و حافظ فوطه و مولانا محمود كاتب سمرقندى و غيره شاگردان مولانا عبد الله ، ديگر تمام نسّاخان شاگردان اين جماعتاند و همچنين در تعليق ، مير عبد الحى شاگرد مولانا جعفر است و اكثر اهل تعليق شاگرد مير عبد الحىاند . اما در نسخ تعليق مولانا اظهر و مولانا شيخ عبد الله خوارزمى و مولانا شيخ محمودى ، خفى نويس ، اين همه شاگردان اواند ، چه نوع كه مولانا جعفر از مخترع بهتر نوشته ( 130 ر ) مولانا اظهر از وى خوبتر نوشته است و مولانا جعفر كند و شكسته نوشته است ، اما محكم و به ملاحت و سخته ، اما مولانا اظهر با وجود اين لطايف كه مذكور شد ، درست نوشته است اما ناهموارى دارد . و مولانا جعفر در زمان ميرزا شاهرخ بوده است و از اهل كتابخانه ميرزا بايسنقر بوده كه پسر ميرزا شاهرخ و پدر ميرزا بابر قلندر است . مولانا اظهر ملازم ميرزا سلطان ابو سعيد گوركان بوده . مولانا اظهر نيز شاگردان دارد ؛ مولانا سلطان على مشهدى ، شيخ بايزيد پورانى كه از نباير شيخ پوران است و مولانا سلطان على قاينى و همان نسبت كه ميان مير على تبريزى و مولانا جعفرست و در ميان مولانا اظهر و مولانا جعفر بود ، بلكه بهتر و بيشتر در ميان مولانا اظهر و مولانا سلطان على مشهدى است در قطعه و كتابت و در خفى و جلى ، بلكه نسخ تعليق يك قلمه ، به وى مسلم است كه هيچكس پيش از وى و بعد از وى ، نزديك به وى نتوانست نوشت و در همه اوصاف و لطايف لانظير بود ، خاصه ملاحت و مزه كه در خط ملا دارد هيچكس را دست نداده وى رسالهء در آداب خط نوشته است در آنجا گفته است كه در اوايل مشق در روضه مقدسه مشهد طوس - عليه التحية و السلام - مىبودم و در آن اثنا خوابى ديدم . حضرت امام المتقين ، وصى رب العالمين ، اسد اللّه الغالب ، على ابن [ ابى ] طالب را - كرّم اللّه وجهه - قلمى به دست من