ميرزا محمد حيدر دوغلات
316
تاريخ رشيدى ( فارسي )
داد . از خواب بيدار شدم ، ديگر طريق خط به من درافتاد . مولانا در اوايل حال مشق مىكرده ، از پيش خود خط را صورتى داده بوده است كه عوام فريب بوده است اما كاتب پسند نبوده . مولانا جعفر خمسه ابتد [ ا ] كرده ناتمام مانده بوده است ( 130 پ ) ميرزا سلطان ابو سعيد فرموده كه هيچكس باشد كه آن را تواند تمام كرد ؟ چون در ميان مردم ، مولانا سلطان على شهرت كرده بوده است ، به عرض رسانيدهاند جوانى حاليا شهرت دارد شايد كه او تواند اين امر خطير را به سرآورد . مولانا سلطان على را آوردهاند و كتاب مولانا جعفر را نموده . مولانا فى الحال قبول كرده است و يك جزو كتابت كرده آورده . مولانا اظهر در خانه نشسته بوده است . اول پيش مولانا اظهر بردهاند . مولانا اظهر برآشفته است كه به اين اسلوب ، تو خمسه مولانا جعفر را تمام مىسازى ؟ از در خانه مولانا سلطان على را به وثاق برده است و كف پاى زده دو روز محبوس داشته . بعد از آن از حبس برآورده است و گفته است كه فرزند ، قابليت بلند دارى اما خط تو خود رومى است ، اسلوب نسخ تعليق آن نيست . قطعهء به ملا داده است كه به اين اسلوب مىبايد نوشت . ملا مىگفته است كه قطعه را بردم و مشق كردم . بعد از مشق مرا معلوم شد كه اسلوب نسخ تعليق آن نوع بوده است و پيشتر از آن بر بىاسلوبى خط خود واقف نبودم و به پختگى و صافى و محكمى غرّه بودهام . و خط بىاسلوب را خود خط نمىتوان گفت و امروز آن مقدار آثار ملا باقى مانده است كه عقل از قبول آن در اين است كه امتناع نمايد ، چه در اكثر بلاد عالم ، كم كس از اهل قلم باشد كه از قطعه و كتابت ملا چيزى نداشته باشد و در كتابخانه پادشاهان عالم يكى و دو سه كتاب [ به خط ملا نباشد آن كتابخانه ] را محسوب نمىدارند . اين امر از عجايب « 1 » امور است . اما ملا شاگرد بسيار دارند از آن جمله مولانا علاء الدين است . [ هيچ كس مقدار ملا علاء الدين ] به ملا شبيه ننوشته است ، خاصه در كتابت ، ديگر سلطان محمد خندان
--> ( 1 ) . نب : عجايبات .