ميرزا محمد حيدر دوغلات
193
تاريخ رشيدى ( فارسي )
پىنوشتها ( 1 ) . نگ : با عنوان تاريخ رشيدى ، بقيه مطالب را حذف كرده و چنين توضيح داده : در اينجا يك يا دو داستان دينى نظير آنچه كه معمولا در تواريخ مسلمانان ديده مىشود ، حذف شد . اين داستانها اقتباسى است از كشف المحجوب . داستانهاى مذكور ارتباطى به تاريخ مؤلف ندارد . [ در متن انگليسى ، كشف المحجوب ، اشتباها كشف الحجوب خوانده شده ( م ) . ] ( 2 ) . سورهء الاعراف : آيهء 172 . ( 3 ) . سورهء النور : آيهء 46 . ( 4 ) . بليل : آواز ؛ ناله و انين از خستگى و تعب ( لغت نامه ) . ( 5 ) . سورهء البقرة : آيهء 7 . ( 6 ) . سورهء البقرة : آيات 18 و 172 . ( 7 ) . سورهء الانعام : آيهء 122 . ( 8 ) . همان سوره و همان آيه . ( 9 ) . سورهء الكهف : آيهء 28 . ( 10 ) . نسخه انگليسى تا اينجا حذف كرده و قبل از شروع « سبب اسلام . . . » چنين آورده : « تاريخ رشيدى . بخش اول - فصل اول . آغاز تاريخ رشيدى » . ( 11 ) . يعنى مادر بورنجر خان ، الانقوا كورك لوك نام داشت و زنى عفيفه بود ( م ) . ( 12 ) . سلطنت ايسان بوغا و اوضاع مغولستان هنگام نيل به مقام خانى ، در بخش دوم مقدمه مورد بحث قرار گرفت . تا آنجا كه از تواريخ ايام نامطمئن برمىآيد ، حكومت او از حدود 721 تا 730 هجرى يا از 1321 تا 1330 ميلادى دوام يافته است . ( 13 ) . نام اين امير دوغلات را بعضى از نويسندگان ، يولاجى و پولاجى ضبط كردهاند ، اما چون حرف نخستين غالبا مورد نظر نبوده ، بنابراين مىتوان آن را با ب ، ى ، يا پ خواند ، من كلا بولاجى را كه به احتمال زياد شكل صحيح آن بوده ، به كار بردهام . اگر ( و به احتمال زياد ) اين نام ريشه مغولى داشته باشد ، نامى خواهد بود كه بتوان آن را در روايت چانگ - چون جهانگرد چين پيدا كرد كه دكتر برتشنيدر آن را ( از روى مصوتها ) بو - لو - جى ، ترجمه كرده است . ( ر . ك : . 82 . p , i , sehcraeser . dem ( 14 ) . مترجمين متعدد ، اين اسم را بسيار متنوع ترجمه كردهاند . بارون ديسمايسونز در تاريخ ابو الغازى ، آن را مينگلى جسته است . آقاى ارسكين در نسخه تاريخ رشيدى خود ، مانسليك خوانده ؛ در حالى كه دكتر بللو در