خانان فعلى حاكم بر بخارا شدند . جانشينان خود ميرزا حيدر را در كشمير ، تقريبا سى و پنج سال پس از دوره او مىتوان در ميان تعدادى از اعضاى خاندان‌هايى پيدا كرد كه وى موفقيت نايب السلطنگى تقريبا يازده ساله - دوره‌اى كه در آن ايام كسى از رؤسا غالبا بدان دست نمىيافت - خود را مرهون ضعف و بىلياقتى آنها بوده است . پس از مرگ وى ، همان منازعات و ناسازگارىهايى رواج يافت كه سال‌ها قبل از حكومت او متداول بوده تا آنجا كه در فاصله سال‌هاى 1551 و 1587 كه اكبر به آنجا قدم گذاشت و نهايتا آن را ضميمه ممالك چغتايى هند نمود ، تعداد كسانى كه بر آنجا حكومت كرده بودند ، كمتر از هشت پادشاه گزارش نشده است . اندك بقاياى مغول‌ها هنوز در ميان سكنه ترك تركستان شرقى زندگى مىكنند . در واقع تعداد آنها ناچيز است و عمدتا در ميان شهرهاى شمالى پراكنده‌اند كه به هر حال در آنجا جوامع جداگانه‌اى را تشكيل نداده‌اند ؛ برعكس چنان آميختگى خونى پيدا كرده‌اند كه جز همسايگان و معاشران بلافصشان ، كسى از مردم پيرامون آنها ، اطلاعى از اختلاف نژادى آنان ندارد . معهذا ، اين اختلاف تا آنجا مشخص شده كه آنها مغول ناميده مىشوند و خود نيز خويشتن را مغول مىنامند . در اين زمينه بايد گفت كه بر طبق شهادت دكتر بللو آنان از احترام اندكى برخوردار هستند ، پست‌ترين شيوه‌هاى زندگى از آن ايشان است و به عنوان قومى پست ، تحقير شده‌اند . « 1 » ممكن است كه در تركستان غربى ، فرغانه يا ماوراء النهر نيز وضعيت چنين بوده باشد ، اما من چيز قابل ذكرى از آنان در اين سرزمين‌ها نمىدانم . در مملكت هزاره شمالى و در مرز هند و افغانستان ( در ميان گروه‌هاى آفريدى ) قبايل كوچكى را مىبينيم كه هنوز تحت نام منقول يا مانقال « 2 » شهرت دارند كه به عقيده سر هاورث به احتمال زياد بقاياى منقول هستند و شايد هم نماينده مغول‌ها در دوره‌هاى بعدى بوده باشند . « 3 » درست همان طورى كه هزاره‌ها كه هنوز

--> ( 1 ) . گزارشى از ياركند ) troper dnakray ( ، ص 181 ، 147 . ( 2 ) . شايد هم منقل . در متن انگليسى تلفظ حروف به علت نداشتن اعراب ، مشخص نيست . در تركى آذرى به صورت « مانقال » استعمال مىشود و به علامت تحقير ، معنى « كودن » مىدهد . ( م ) ( 3 ) . دكتر بللو از طرفداران اين نظريه بود . وى با ذكر يكى از فتوحات اوليه « قبايل ترك » در سرزمين آفريدى ، از