بدبختانه در رابطه با اين خانات شرقى ، عبارات فوق تنها معماى مسأله نيست . پيرآمو « 1 » در اثر خود ، sionihc . . . sel tnanrecnoc seiromem « 2 » چند سند چينى را در رابطه با تورفان منتشر ساخته كه يكى از آنها فرمانى است از سوى شون - چى نخستين فرد از سلسله حاليه « 3 » ، به تاريخ 1647 كه در آن به اين حقيقت اشاره شده كه تورفان به مدت 280 سال - يعنى اندكى قبل از 1367 ، يا آغاز عصر مينگ ! - نسبت به چين اظهار اطاعت نكرده است ؛ اين امر با صراحت تمام با مندرجات تاريخ مينگ تناقض دارد ، به نظر مىرسد كه تقريبا اميدى در تلاش جهت ايجاد سازش ميان اين دو اظهار نظر وجود ندارد . ممكن است اين وسوسه پيدا شود كه اظهارات صريح امپراتور تسينگ را با سكوت ميرزا حيدر درباره اين موضوع و ترديد در صحت سالنامه‌هاى مينگ بتوان به يك درجه ارزيابى كرد ؛ اما به عقيده من اين گزارشات به طور ضمنى بسيارى از مدارك حقيقى را دربر مىگيرد و حقايق درونى آنها نيز بررسى مختصر موضوع را روا مىدارد . لازم به يادآورى است كه امپراتور شون - چى فقط در 1644 بر تخت سلطنت جلوس كرد . در 1647 كودك نه ساله‌اى بيش نبود كه بستگان ارشد او كه از قرار معلوم مشاوران وى و از منچوها بودند ، عميقا درگير جنگ‌هايى شدند كه پيروزى را به عنوان امپراتور چين براى او فراهم آورد . اينها احتمالا چيزى از امور كشورى با تاريخ سلسله‌اى كه سرنگونش كرده بودند و از تاريخ مردم خود اطلاعى نداشتند . به علاوه تاريخ سلسله مينگ تا سال‌ها بعد نوشته نشده بود . « 4 » در عين حال حوادث مربوط به يك خانات بىاهميت در آسياى مركزى نمىتوانسته هنگامى كه امپراتور بحث مورد نظر را شروع كرده يا فرمان آن را صادر نموده بود ؛ در ذهن درباريان و منشيان جاى گرفته باشد ، يا حتى ممكن است با وجود اطلاع از ارسال مرتب خراج - نسبتا معتنابه - از تورفان ، امپراتور را راضى سازند كه معلومات خود را پنهان نمايد . بديهى است كه هدف فرمان

--> ( 1 ) . toyma erep . ( 2 ) . ج 14 ، ص 15 . ( 3 ) . منظور سلسلهء منچو است . ( م ) ( 4 ) . دكتر ترين دلاكوپرى ) eirrpuocal ed neirret ( به من اطلاع داده كه فرمان تأليف تاريخ مينگ‌شى در سال 1679 صادر گرديده - پنجاه و هشت عالم مأمور انجام اين كار بوده‌اند و نتوانسته‌اند زودتر از 1742 آن را به پايان برسانند .