محمد عبد الله عنان ( مترجم : عبد المحمد آيتى )
74
تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي )
2 به هنگامى كه دولت موحدين در اندلس ، پس از فروپاشيدن دولت ايشان در افريقيه منقرض گرديد و ابن هود ناحيهء مرسيه و بلاد شرقى اندلس را تصرف كرد و ابن الاحمر بر بعضى از شهرهاى جنوبى مانند وادى آش و بياسه و جيان مستولى شد و برخى از امراى موحدين بر اشبيليه و بلاد مجاور آن غلبه يافتند و اين امراء مسلمان به جان هم افتادند و هركس را چشم بر قلمرو آن ديگر بود ، مملكت متحد قشتاله كه اكنون نيرومند شده بود فرصتى يافت تا ضربت كشندهء خود را بر پيكر اندلس فرود آورد ، پس پادشاه قشتاله فرناندو ( فرديناند ) سوم عزم غزو اراضى بىدفاع اسلامى نمود . نخست چند دژ را فتح كرد و بر شهر ابده در سال 1232 م / 631 ه استيلا جست . در اوايل سال 1236 به قرطبه پايتخت قديم خلافت لشكر برد كه در اثناء جنگ داخلى تحت لواى ابن هود خزيده و به اطاعت او درآمده بود . مسيحيان دژ شرقى شهر را مورد حملهى سخت قرار دادند و آن را در محاصره آوردند . ابن هود در اين ايام سرگرم جنگ بلنسيه بود و نتوانست شهر محصور را يارى دهد ، بويژه هنگامى كه دريافت كه سپاه دشمن سپاهى بزرگ است و ياراى مقاومتش در برابر آن نيست ، پس قرطبه را به دست سرنوشت خود سپرد . مردم قرطبه خود دليرانه از شهر خود دفاع كردند و در درون و بيرون شهر دست به نبردهاى خونين زدند ولى از آنهمه پايدارى و تهور سودى نبردند و پايتخت ديرين اندلس سقوط كرد . مسيحيان در روز بيست و نهم ژوئن سال 1236 م / بيست و سوم شوال سال 633 ه به شهر درآمدند و در حال صليب خود بر فراز مسجد جامع برافراشتند ، سقوط قرطبه براى ديگر شهرهاى اندلس هشدارى مهم بود . چون در مشرق اندلس ميان مسلمانان جنگ داخلى درگرفت ، فرناندوى سوم ( فرديناند ) پسر خود آلفونسو را با لشكرى به مرسيه فرستاد و او در سال 1243 م / 641 ه به صلح بر مرسيه غلبه يافت . سپس روى به مملكت نوپاى غرناطه نهاد .