مىدانند « 1 » . به هر حال سقوط طليطله براى مسلمانان اندلس هشدار بزرگى بود . پس از اين واقعه امراى طوايف دست اتحاد به هم دادند و برادران مسلمان خود را از آن سوى آب يعنى از بلاد مغرب به يارى فراخواندند . مرابطين در اين هنگام دامنهء نفوذ خود را بر سراسر بلاد مغرب گسترش داده ، دولتى عظيم به وجود آورده بودند . زعيم ايشان يوسف بن تاشفين به نداى اندلس پاسخ داد و با قواى خود رهسپار اندلس گرديد . هزيمت اسپانياى مسيحى در برابر سپاهيان مغرب و اندلس در نبرد زلّاقه ، به سال 479 ه / 1086 م براى ملت اندلس آغاز حيات تازه‌اى بود . پس از سالهايى اندك مرابطين بر اندلس استيلا يافتند و بار ديگر اسلام در اين سرزمين نيروى خود بازيافت و ميان مسلمانان و مسيحيان نوعى توازن قوا به وجود آمد . چون دولت مرابطين پس از شصت سال برافتاد و موحدين در مغرب و اندلس جانشين آنان شدند ، دولت اسلامى در اندلس بار ديگر نيرو گرفت ، هرچند در اين مدت برخى شهرهاى مهم خود را چون سرقسطه ( در سال 512 ه / 1118 م ) و شهرهايى در ثغر اعلى را از دست داده بود . در عصر موحدين مسلمانان بار ديگر در نبرد الارك بر مسيحيان غلبه يافتند . سپاه يعقوب المنصور سلطان موحدين سپاه پادشاه قشتاله آلفونسو را در سال 593 ه / 1195 م درهم شكست و اين امر سبب شد كه اسپانياى مسيحى تا چندى پاى خود فراچيند . ولى بار ديگر به فرمانروايى آلفونسو پادشاه قشتاله بسيج قوا كرد و لشكرهاى متحد مسيحى به جنگ موحدين آمدند . فرماندهى سپاه موحدين را محمد الناصر فرزند يعقوب المنصور بر عهده داشت . اين‌بار مسلمانان در نبرد عقاب شكست خوردند . اين واقعه در سال 609 ه / 1212 م اتفاق افتاد . پس از اين شكست بار ديگر سرنوشت اندلس بازيچهء دست تقدير شد در حالى كه اسپانياى مسيحى روزبه‌روز نيرومندتر مىگرديد . و هنوز زمانى نگذشته بود كه شهرهاى اندلس يك‌يك به دست مسيحيان افتاد : قرطبه در سال 633 ه و بلنسيه در سال 636 ه و دانيه و شاطبه در سال 638 ه و مرسيه در سال

--> ( 1 ) . . 54 . P , serajeduM sol : sagigaC saL ed ordisI