مىگويد : « اين پادشاه هنگامى آمد كه شرق اسلامى دورهء انحطاط خود را آغاز كرده بود و برعكس عصر بيزانطى به درخشانترين مراحل خود رسيده بود . خليفهء اسپانيايى كه هم‌پيمان قيصر يونانى بود به احياء تمدن پرداخت . به بركت كوشش او تمدن در دو سوى درياى مديترانه بشكفت و قرطبه به نيروى معنوى خود زعامت جهان را بر عهده گرفت و اسپانياى مسلمان در عهد الناصر به اوج استقرار و نظام اجتماعى و رفاه فرارفت . چون نوبت به پسرش الحكم رسيد او نيز نيروى خود را در اعتلاى مظاهر تمدن به كار برد ، و شهرك الزهراء كه امروز ويرانه‌هاى آن برجاى است ، يادگار اين عصر درخشان است . سپس در بناى مسجد جامع بيفزودند و از آن چيزى پديد آوردند كه از آيات فخامت و زيبايى بود . هنر قرطبى در ساختن طاقهاى متشابك و متقاطع بر طبق اصول هندسى به اعتلاء رسيد و اين طاقها در اصل همان سبك و اسلوب گوتى را احياء مىكردند كه از حيث آرايش و تزيينات خارجى صبغهء معمارى قرطبى را عرضه مىداشتند . « 29 » هنر اندلسى در عصر الناصر و پسرش الحكم المستنصر ترقى بسيار كرد . هنوز هم اسپانياى مسيحى برخى از بازمانده‌هاى آن را در موزه‌هاى خود نگهدارى مىكند . از جمله تنديس گوزنى است كه پيكرش با نقوش و تزيينات بديع عربى منقش شده . اين گوزن در ويرانه‌هاى الزهراء پيدا شده است . ديگر سرستونى است از مرمر ، منقش به نقشهاى بديع كه بر آن نام الحكم المستنصر و نام حاجبش كنده شده و اين نيز در حفاريهاى الزهراء به دست آمده است . هردو اينها در موزهء قرطبه نگهدارى مىشوند . ديگر صندوقى است از عاج كه بر آن چند سوار و چند پياده و گوزن نقش شده و آيتى است در دقت و ظرافت و نام صاحب آن عبد الملك بن ابى عامر فرزند الحاجب المنصور بر آن كنده شده است . اين صندوق در سال 395 ه ( 1005 م ) ساخته شده و امروز در موزه كليساى بزرگ بنبلونه نگهدارى مىشود . در شهر جيرونه صندوقى است كه در ايام حكم دوم ساخته شده و در

--> ( 29 ) . ne , trA . anapsE ne sotnemunoM sus y ebara noicaziliviC aL : oneroM zemoG - M ) 9191 . voN ( ) arutcetiuqrA (