اين مجموعهء عربى - اسپانيايى گرديد . از اين قرار كه كشتيهاى اسپانيايى توانستند كشتيهاى مغربى را كه از آن مولاى زيدان پادشاه مغرب بود اسير كنند . اين كشتيها پر از كتاب و ديگر اشياء نفيس بود . شمار كتابها سه هزار جلد بود در موضوعات دين و ادب و فلسفه و غير آن . در روايات اسپانيايى تاريخ اين حادثه سال 1612 در عصر فيليپ سوم ذكر شده است . و اين به هنگامى بود كه روابط سياسى ميان اسپانيا و مغرب پريشان شده بود . « 20 » اين مجموعهء نفيس از كتب عربى را به اسپانيا بردند و به كتابخانه قصر اسكوريال سپردند در كنار بقيهء ميراث اندلسى كه از ايام فيليپ دوم در آنجا به وديعت نهاده شده بود . مجموعهء مولاى زيدان حاوى شمار كثيرى از كتب اندلسى بود كه پس از سقوط غرناطه در مغرب استنساخ شده بود . اين مجموعه نسخ خطى عربى اندلسى در كتابخانهء سلطنتى اسكوريال تا اواخر قرن هفدهم ميلادى همچنان مىبود . در اين زمان بر تعداد آنها افزوده شده بود و در نوع خود يكى از غنىترين و نفيسترين مجموعه‌ها در اسپانيا به شمار مىآمد . ولى دريغا كه اين باقى بقاياى ميراث اندلسى دچار حادثه‌اى صعب گرديد . در سال 1671 آتش در اسكوريال افتاد و بخشى از آن گنج بىهمتا هم طعمه حريق گرديد و بيش از دو هزار جلد آن از سوختن رهايى نيافت . و اين همان مقدارى است كه در كتابخانهء اسكوريال آباء اوگوستينى بر آن نظارت دارند . حكومت اسپانيا در طول اين قرون آثار عربى را از چشم خوانندگان و محققان مخفى مىداشت گويى بيم آن داشت روح تفكر اسلامى به تفكر مسيحى اسپانيايى راه يابد . نويسندگان اسپانيايى هم كه دستخوش تعصبات دينى و نژادى شده بودند به تحقيق و تفحص در اين كتابها كه خود از منابع تاريخ اسپانياى مسلمان و تمدن آن در قرون وسطا بود نمىپرداختند . در اواسط قرن هجدهم دولت اسپانيا از خواب گران خود بيدار شد و بر آن شد كه در كتابخانه نظرى اندازد . دانشمندى از مردم مشرق كه هم از فرهنگ شرقى آگاه بود و هم از دانش غربى به نام

--> ( 20 ) . السلاوى الاستقصاء لاخبار دول المغرب الاقصى ج 3 / ص 128 .