محمد عبد الله عنان ( مترجم : عبد المحمد آيتى )
478
تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي )
موريسكيها الخميادو را در ادبيات خود و براى بيان افكار خود در نظم و نثر نيز به كار مىبردند . يكى از شعراى معروف ايشان محمد ربدان niadabaR ( يعنى چوپان ) است . او در اوايل قرن هفدهم زنده بود . اصل او از روطه خالون از آراگون بود . از او علاوه بر شعرهاى بسيار ، اشعار داستانى و دينى نيز برجاى مانده است . از آثار او كتاب « هول يوم الحساب » و « قصة النبى منذبدء الخليفه » است و نيز « اغانى دينى » و « اسماء الله الحسنى » كه همه منظوم هستند . شعر او به جزالت و سهولت مشهور است . ديگر از شعراى موريسكى ابراهيم دبلفاد و خوان آلفونسو هستند . شاعر غزلسرا محمد الخرطوشى نيز در اين زمره است . او اهل بيانه بود . . سرانجام ، شاعر موريسكى مجهولى است كه در اوايل قرن هفدهم پس از اخراج در تونس مىزيست . از آثار او نقدهاى اوست به نمايشنامههاى لوپه د وگا ageV ed epoL شاعر بزرگ اسپانيا . از مشهورترين نويسندگان الخميادو نويسندهء فقيه موسوم به فتىابرالو odecnaM lE olarevA ed صاحب كتبى است در تفسير و تلخيص سنت . بيشتر شهرهاى اسپانيا را گردش كرد و مصائب قوم خود را به چشم ديد . علوم اسلامى قديم را از دو تن بانوى دانشمند فراگرفت يكى « مسلمة ابده » adebU ed aroM aL و يكى مسلمة آبله aL alivA ed araM و چند قصهء دينى نوشت . موريسكيها به نوعى خاص به نوشتن قصه و ترجمهء آن توجه داشتند . از آثار معروف آنهاست در اين زمينه « حديث القصر الذهبى » oro led razaclA ed zidahlA و « كتاب الحروب » و « حديث على و الاربعين جارية » ولى مهمترين كتاب داستانى آنها كتاب « قصة اسكندر ذى القرنين » است . اين قصه از قرآن گرفته شده و اسكندر مأمور شده كه با پادشاهان روى زمين پيكار كند و بتان را بشكند و بتپرستان را بكشد . از مشهورترين كتب موريسكيها به زبان الخميادو كتب مدايح نبوى و ادعيه است . مدايح نبوى به زبان قشتالى به دورهء پيشترى بازمىگردد . باشندگان « مدجنون » از قرن سيزدهم اين مدايح را به زبان قشتالى مىسرودند و در شهرهاى مختلف قشتاله و