محمد عبد الله عنان ( مترجم : عبد المحمد آيتى )

479

تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي )

آراگون رواج مىدادند . سپس موريسكيها اين مدايح را به الخميادو يا قشتالى عربى نوشتند . در ادبيات موريسكى كاملا آشكار است كه نويسندگان الخميادو اگر به زبان قشتالى مىنوشتند ولى خطشان خط عربى و انديشهء آنها انديشهء عربى بود . البته پيش از آنكه تحت تأثير قواعد زبان باشند تحت تأثير اسلوب لهجه‌هاى مختلف مناطق خود بودند . ناقدان معتقدند كه نويسندگان الخميادو نثرشان از نظمشان بهتر بود . نثرشان مطبوع و خالى از تكلف است و واژه‌هاى صحيح عربى در جاىجاى آن مشاهده مىشود . ادب موريسكى به آرايشهاى لفظى توجهى ندارد و بيش از هرچيز مىخواهد تاريخ و رسوم و سنتهاى قومى را در چارچوب دينى ارائه دهد . در عين اينكه عموما ضعف و ركاكت بر آن غلبه دارد ، گاهى به مرحلهء بلاغت هم مىرسد . نمونهء خوب آن شعر ربدان است . « 15 » ازاين‌روست كه بعضى معتقدند كه ادب موريسكى از حيث جمال و ارزش ادبى چندان اهميتى ندارد ، بلكه از جهت تاريخى و اجتماعى و بيان رسوم و عادات آن ملت داراى ارزش و اعتبار است . اين ادبيات در زبان اسپانيايى و در شعر اسپانيايى و افكار دينى اسپانيا تأثير خود را باقى گذاشته است . بارها نويسندگان اسپانيايى شعر موريسكى را با وجود ضعف و حقارتش از حيث احساس جمال و وسعت خيال و ذوق سليم ستوده‌اند . از جمله دون برونات گويد : « سياست اسپانيا با اخراج موريسكيها نه تنها مزارع و كارگاههاى ما را از رونق انداخت و خزانهء مملكت را از درآمدى سرشار محروم ساخت ، بلكه سبب شد كه ادبيات موريسكى هم با همهء ويژگيهايش از حيث احساس جمال و وسعت خيال و ذوق سليم نيز از ميان ما رخت بربندد و به جاى آن در قرن هفدهم و هجدهم تاريكى بر آفاق ادبى ما چيره

--> ( 15 ) . . 943 - 543 . P , selonapsE sexodoreteH sol ed airotsiH : oyaleP Y zedneneM و نيز رجوع كنيد به دايرة المعارف اسپانيايى تحت عنوان aimajlA