محمد عبد الله عنان ( مترجم : عبد المحمد آيتى )

432

تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي )

آنها از سند مكتوب زمان ما بيشتر مورد اعتماد بود » . « 16 » مملكت غرناطه در تمام طول ايام حياتش در رفاه و آسودگى بود . كمتر اتفاق مىافتاد كه در آنجا شورشى فراگير شود و يا جنگى به طول انجامد . درآمد خزانهء دولت فراوان و متنوع بود . يكى از موارد آن خراج زمين مزروعى بود كه حد متوسط حدود يك هفتم بهاى محصول آن معين شده بود . و ديگر مالياتى بود كه از صادرات و واردات گرفته مىشد و مداخل دار السكه و مداخل بيت المال از زكات و صدقات ميراث كسانى كه وارثى نداشتند و خمس غنايمى كه از دشمن حاصل مىشد و ديگر مالياتهايى كه بر كسب و كارها وضع شده بود يا از پيشه‌وران مىگرفتند تأمين مىشد . دربار خود املاك و مزارع عظيمى در برج غرناطه داشت كه اموال مستخلص خوانده مىشد . به طور كلى در مملكت غرناطه مالياتى كه از مردم وصول مىشد از ديگر كشورهاى اسلامى بيشتر بود شايد يكى از علل آن كشاكش دائم ميان غرناطه و مسيحيان بود . گويند مقدار مداخل مملكت غرناطه در آن زمانها در حدود يك ميليون و دويست هزار دوگا « 17 » بود . و اين مبلغ در آن زمان مبلغ قابل توجهى بوده است . متصدى نظارت در امور دخل و خرج و جمع‌آورى خراج شخصى بود كه او را « صاحب الاشغال » مىگفتند . در غرناطه شمار بسيارى از مردم بودند كه از مال و ثروت بسيار بهره‌مند بودند مخصوصا فرزندان خاندانهاى بالا زروزيورها و گوهرهاى گرانبها گرد آورده بودند . همچنين مقدار كثيرى از سكه‌هاى طلا كه در دار الضرب سلطنتى ضرب شده بود به صحت و دقت اشتهار داشت . « 18 » اگر در مملكت بحران اقتصادى به وجود مىآمد به ارزش اين سكه‌ها لطمه‌اى وارد نمىآمد .

--> ( 16 ) . . 091 . P , dibi . ttocserP ( 17 ) . دوقه ( دوگا ) سكه‌اى از طلا بود كه در قرون وسطا در اروپا رواج داشت و بهاى آن نصف يك ليره از سكه‌هاى جديد ما بود . ( 18 ) . ابن الخطيب الاحاطه ج 1 / ص 143 . اللمحة البدريه ص 29 .