3 در جلد دوم اين كتاب - تاريخ ملوك الطوايف - به پاره‌اى از صفات و سجاياى يوسف بن تاشفين اشارت كرديم . اكنون مىخواهيم اندكى در اين باب بسط مقال دهيم . قهرمان بزرگ مرابطى از آنچنان صفاتى برخوردار بود كه به يارى آنها توانست در سراسر زندگى دراز و پرحادثهء خود به صورت يك مرد نمونه جلوه‌گر شود . اما صفت برجسته او كه در تمام دوران زندگىاش نشانهء مشخص او به شمار مىآمد ساده و بىتكلف زيستن او بود . يوسف حوادث بزرگ سياسى را از سر گذرانيد و بسيارى بلاد به دست او فتح شد و دولت عظيم مرابطى را كه در سراسر مغرب اسلامى از حيث گسترهء خاك و قدرت نظامى همتايى نداشت ، تأسيس كرد . حد شرقى كشورش تونس بود و حد غربى آن اقيانوس اطلس . شمالش ساحل رودخانه‌هاى ايبروتاجه بود و جنوبش قلب صحراى كبير . قهرمان مرابطى در آغاز يكى از زعماى محلى صحراى افريقا بود . مردى بدوى بود كه زاهدانه مىزيست و پشمينه مىپوشيد . و جز آن جامه‌اى نداشت . در طعام به نان جوين و گوشت و شير شتر بسنده مىكرد و جز آن هيچ نمىخورد . در طول زندگانىاش هرگز هواى زيستن در كاخها به سرش نيفتاد و هوس يك زندگى آسوده در دلش پديد نيامد ؛ هرچند از چنان دولت نيرومندى برخوردار بود و جهان پهناور در زير قدمهاى او بود . كافى است نگاهى گذرا به كاخهاى امراى طوايف در اندلس بيفكنيم و در آن همه فخامت و شكوه تأمل كنيم كه حتى امراى كوچك نيز جامه‌هاى مرصع به زر و گوهر دربر مىكردند « 1 » . غلامان و كنيزان زيباروى ، جامهاى باده در كف به خدمتشان ايستاده بودند ، تا آنگاه به اوج عظمت و اجلال و اعجاب اين رجل نامدار مرابطى پى ببريم . اين سادگى و عدم تكلف ، در سراسر حيات او با انبوهى از صفات و سجاياى عاليهء معنوى همراه بود و يوسف به پايمردى اين خصال برجسته توانسته بود دولتى

--> ( 1 ) . ابن ابى زرع ، روض القرطاس ، ص 87 .