عظيم را پىافكند . يوسف مردى هوشيار و زيرك بود با عزم و شجاعت و حزمى زايد الوصف و كرم و سخاوتى بسيار . علاوه بر اينها متقى و پرهيزگار بود . ابن الصيرفى مورخ دولت مرابطى دربارهء او گويد : « يوسف بن تاشفين از خدا خوف داشت . اسرار خود مكتوم مىداشت . بسيار دعا مىخواند و استخاره مىكرد . پيوسته در نماز و استغفار بود . » « 1 » يوسف بن تاشفين سخت مشتاق جهاد بود و به حق قهرمانى مجاهد . سالهاى زيادى از عمر خود را در جهاد در راه خدا گذرانيد . از آن زمان كه پسر عمش ابو بكر لمتونى او را به سردارى مرابطين برگزيد همچنان در پيكار بود . اين علاقه و اشتياق او به جهاد سبب شد كه به زودى به نداى فريادخواهى امراى طوايف پاسخ دهد و در نبرد عظيم زلافه همراه با سپاه مجاهد شركت جويد و در نبردهاى ديگر چون نبردهاى ولايات شرقى در بلنسيه و سرقسطه بارها بر ضد سپاهيان مسيحى به جهاد پردازد . در چنان وضعى كه اسپانياى مسلمان بدان دچار شده بود اين امر غريب نمىنمايد . زيرا امراى طوايف در سراشيب اضمحلال افتاده بودند و در اثر اختلاف با يكديگر به درگاه شاهان مسيحى روى مىنهادند تا آنجا كه مسيحيان بر اندلس چنگ مىافكندند . در اين حال سردار مرابطى تصميم خود را عملى ساخت ، بدين‌گونه كه بساط فرمانروايى امراى طوايف را در نوردد و اندلس را در زير چتر حمايت سپاه پيروزمند خويش درآورد . اين اقدام خود نوعى جهاد بود كه از بارزترين صفحات اعمال يوسف و لشكر او به شمار مىآيد . يوسف بن تاشفين سربازى بزرگ و يكى از عظيم‌ترين سرداران و فرماندهان عصر خويش بود . در فتوحات خود در سراسر بلاد مغرب كفايت و لياقت سپاهيگرى خويش آشكار ساخت . پيروزيهاى او همه مرهون كثرت شمار لشكريان او نبود ، بلكه بيشتر مرهون براعت و كاردانى او در كشيدن نقشه‌هاى جنگى و اجراى صحيح آنها در فرصتهاى مناسب بود . يكى از مواردى كه از اين براعت و كاردانى او حكايت دارد نبرد زلاقه بود . پيروزى درخشانى كه سپاهيان مرابطى و اندلسى در اين نبرد حاصل نمودند بىترديد نتيجه دليرى و پايدارى يوسف و دقت و صحت نقشه‌هاى

--> ( 1 ) . ابن الخطيب از ابن الصيرفى . الاحاطه ( نسخه خطى اسكوريان برگ شماره 393 ) .