محمد عبد الله عنان ( مترجم : عبد المحمد آيتى )
8
تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي )
كه ابن عذارى از كتب مورخين دولت موحدى كه معاصر وقايع بودهاند بويژه ابن صاحب الصلاة نقل كرده است ، از جمله از جلد سوم كتاب المن بالامامه كه فعلا مفقود است منقولات فراوان دارد . علاوه بر اين از يكى ديگر از مواريث ابن عذارى نيز سود بردهايم ، و آن 54 ورق مخطوط است در باب اصل دولت مرابطين و حكومت يوسف بن تاشفين و فتوحات آن در مغرب و دخول مرابطين به بلنسيه و اخبار على بن يوسف و داستان سوختن كتاب احياء علوم الدين و فرمانروايى تاشفين بن على و جنگ آلفونسوى محارب و غير آن . اين اوراق را لوى پروونسال در خزاين كتب جامعة القرويين يافته است و بخشهايى از وقايع مهم آن را منتشر ساخته سپس همهء آن را هويثى ميرانده در مجله هسپريس در سال 1961 چاپ كرده است . خوشبختانه در خلال تجسس در كتابخانه جامع القرويين در فاس ، چهار صفحه بزرگ ديگر از كتاب البيان المغرب يافتم كه حوادث سالهاى 511 تا 514 ( ه ) را در بردارد . و در آنها مطالب مهمى است از سقوط سرقسطه به دست آلفونسوى آراگونى در سال 512 ( ه ) و جنگ كتنده و شورش قرطبه بر ضد مرابطين در سال 514 ه . اين اوراق نسخهاى را كه استاد لوى پروونسال يافته بود و از آن ياد كرديم كاملتر مىكند . همچنين در همان كتابخانه اوراقى از كتاب صلة الصلهء ابن الزبير را به دست آوردم . الرسائل المرابطيه اين نامهها در مجموعههاى شماره 488 و 538 و 519 ، فهرست الغزيرى است . مجموعهء شماره 488 عنوان مشخصى ندارد و علاوه بر ديگر مطالب شامل پنج نامه است حاوى مهمترين حوادث نظامى كه در عصر مرابطين در اندلس به وقوع پيوسته است از اين قرار : يكى نامهء يوسف بن تاشفين در باب جنگ زلاقه و ديگر نامهء ابن شرف در باب فتح اقليش و سوم نامه مردم سرقسطه به هنگام محاصرهء شهر توسط مسيحيان به امير ابو طاهر تميم بن يوسف و چهارم نامهاى از على بن يوسف در باب هزيمت او در جنگ