محمد عبد الله عنان ( مترجم : عبد المحمد آيتى )

9

تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي )

القلعه و پنجم نامهء مردم بلنسيه به على بن يوسف به هنگام آمدن آلفونسوى محارب ( rotallataB lE ) به آن شهر . همچنين حاوى سند مهمى است در باب بيعت مردم قرطبه به ولايت عهدى محمد الناصر فرزند خليفه موحدى يعقوب المنصور . مجموعهء شماره 538 شامل چند نامهء ديگر ، مربوط به اواخر دوران مرابطين در اندلس است . مهمترين آنها نامه‌اى است كه تاشفين بن على بن يوسف به فقها و وزراى بلنسيه نوشته و آنان را به جهاد و اداى نماز و دورى از شراب و رفق به رعيت و التزام مذهب مالكى در احكام و طرد كتب غزالى تحريض كرده است . اين نامه و چند نامه ديگر كه در يك مجلد است بسيارى از زواياى تاريك دولت مرابطين را روشن مىسازد . مجموعهء سوم يعنى مجموعهء شمارهء 519 شامل مكتوبات فقيه كاتب ابو عبد الله ابن ابى الخصال و مقامات و عرايض او است و نيز چند نامه كه به على بن يوسف نوشته شده و چند نامهء ادبى كه ميان اكابر كتاب آن عصر و ابن ابى الخصال رد و بدل شده است . اين نامه‌ها اخيرا در مجلهء « معهد الدراسات الاسلاميه بمدريد » چاپ شده . مجموعا بيست و يك نامه است و به يارى آنها بسيارى از زواياى تاريك تاريخ عصر مرابطى از حيث نظامى و ادارى و سياسى روشن مىشود . همچنين ابن الخطيب در الاحاطه سند مهمى مربوط به عصر مرابطين را نقل كرده است . اين سند نامه‌اى است از يوسف بن تاشفين در باب ولايت عهدى پسرش على بن يوسف . الرسائل الموحديه در اينجا كافى است به مجموعهء الرسائل الموحديه كه به اهتمام استاد لوى پروونسال منتشر شده اشاره كنيم . اين مجموعه بسيارى از حوادث مهمى را كه در عهد خليفه عبد المؤمن بن على و پسرش خليفه ابو يعقوب يوسف و پسر او خليفه يعقوب المنصور و پسر او خليفه محمد الناصر آمده است ، دربردارد . در كنار اين به مجموعه رسائل ديگرى دست يافتيم كه