از زمان كه اتفاقا جنگ و ستيزى در ميان نبود در آسايش بسر مىبردند و سرگرم حركت و فعاليت خويش بودند . امراى طوايف با وجود آنهمه ستم و طغيان داراى برخى صفات و سجاياى نيكو هم بودند . از جمله آنكه از علم و ادب حمايت مىكردند و اين يكى از پديده‌هاى آشكار اين عصر است كه بسيارى از امرا و رؤساى طوايف خود از اكابر ادبا و شعرا و علما بوده‌اند و قصرهايشان جايگاه اهل علم و شعر و ادب . همچنين در آن عصر جمع كثيرى از علما و نويسندگان و شعراى ممتاز مىزيسته‌اند كه برخى در زمرهء پيشوايان انديشهء اندلسى و فكر اسلامى هستند . اكنون از قصرهاى امراى طوايف سخن آغاز مىكنيم . اين قصرها كه در سراسر اندلس پراكنده بودند و هريك مدعى سيادت بر بخشى از اندلس بزرگ بود نه‌تنها به سبب فخامت و تزيينات درخور توجه بودند بلكه اهميت واقعى آنها به امرا و وزرا و دبيران و ادبا و شعراى آن بود . شعر اندلسى بخصوص در عصر ملوك الطوايف رشد و رونق يافت چنان كه از هرعصر ديگرى پيشى گرفت . « نكل » در بيان علت اين امر گويد : « از خصوصيات عصر ملوك الطوايف وجود يك نوع آزاديهايى است كه با وجود آنها از برخى قيود دينى چشم‌پوشى شده بود . از جمله تحريم شراب و مسئلهء حجاب زنان كه باعث شيوع روابط عشقى ميان دو جنس شده بود . » « 6 » امراى طوايف چنان كه گفتيم زياد پاىبند ايمان و عقيده نبودند و احكام دين را محترم نمىشمردند . بيشترشان به معاصى و ارتكاب اعمال حرام تجاهر مىكردند و همين امور است كه خشم فيلسوف ابن حزم را برانگيخته است . قصرهاى پرجاه‌وجلالشان كه گاه محل برگزارى مجالس علم و ادب بود محفل عيش و طرب نيز بود . زنان و امردان و شراب در شعر آن عصر جاى وسيعى را اشغال كرده‌اند . جامعهء رو به زوال اندلس در عصر ملوك الطوايف از روحيهء اباحيگرى متأثر بود و تمتعات مادى و لذات جسمانى را - از هرنوع - بر هرچيز ترجيح مىنهاد و نه‌تنها طبقهء ممتاز دچار چنين وضعى بود بلكه طبقات فرودين اجتماع نيز از قافله عقب نمانده بود . نهضت ادبى و فكرى در عصر ملوك الطوايف با وجود چنين جامعه‌اى در سطحى عالى و درخشان سير مىكرد و قصور امرا خود از عوامل و انگيزه‌هاى اين نهضت

--> ( 6 ) . . 27 . p , ) 6491 , eromitlaB ( yrteoP cibarA - onapsiH : lkyN . R . A