فما المجد الا فى ضلوعى كامن * و لا الجود الا فى يمينى ثائر فجيش العلاما بين جنبى جايل * و بحر الندى ما بين كفى زاخر مىتوانيم قاضى محمد بن اسماعيل را مؤسس حقيقى دولت بنى عباد به حساب آوريم . قواعد ملك و رسوم مملكتشان به دست او بنا نهاده شد و دولت بنى عباد رنگ پادشاهى گرفت و صاحب نيروى نظامى شد . البته فرزندان عباد نتوانستند حكومت شكوهمند و بزرگى تشكيل دهند ؛ ولى پس از آنكه تنها صبغهء رياست قبيله داشتند ، رنگ سلطنت موروثى گرفتند . 2 پس از محمد بن اسماعيل بن عباد ، پسرش ابو عمرو عباد بن محمد بن اسماعيل به امارت رسيد . نخست فخر الدوله لقب داشت سپس به المعتضد باللّه ملقب گرديد . به هنگام جلوس جوانى بيست و شش ساله بود . مولدش سال 407 ه / 1016 م بود . روايات مورخان معاصر يا نزديك به عصر المعتضد همه از صفات و سجاياى درخشندهء او حكايت مىكنند . ابن حيان كه معاصر او بوده و حوادث زندگى و جنگهايش را پىگيرى كرده است او را زعيم امراى اندلس در زمان خود خوانده و به شجاعت و همت عالى و عزت نفس ستوده است . ابن حيان مىكوشد تا از المعتضد دفاع كند و صفات ناپسند و قساوتهاى او را ناديده بينگارد ، آنجا كه مىگويد : با گذشت زمان برخى او را به سخت‌دلى و تجاوز از حد در كشتن و مثله كردن اشخاص در اثر يك سوء تفاهم و رعايت نكردن حقوق دوستى منسوب كرده‌اند ؛ ولى اين حكايات شنيع بيشترشان به ثبوت نرسيده است و دليلى بر صحت آنها در دست نيست . اما ابن بسام با نظرى ديگر او را نگريسته و او را مركز همهء فتنه‌ها خوانده و جبار و سخت‌دل و خونريز وصف كرده ، چنان كه نه خويشاوند از شر او در امان بوده است و