است - هرگز با مسلمانان دل يكى نكردند و تا فرصتى به دست مىآوردند به پادشاهان مسيحى مىگراييدند تا بر مسلمانان ضربت وارد آورند ، و در طول تاريخ ملوك الطوايف نمونه‌هاى بيشمارى از اين‌گونه رفتار مشاهده شده است . مثلا در محاصرهء قلمريه و فتح آن در سال 456 ه / 1064 م مسيحيان معاهد نقش مهمى داشتند . آنان كه در اين منطقه فراوان بودند در يارى رساندن به پادشاه قشتاله فعاليتى بسزا داشتند ، چنان كه راهبان دير لوربان همهء ذخاير انبارهاى خود را به مسيحيان مهاجم تسليم كردند . « 6 » مسيحيان معاهد در طليطله در ايام القادر بن ذو النون دست به دسيسه‌هايى زدند و در درون شهر پريشانى و آشوب ايجاد كردند و پيوسته با آلفونسوى ششم و يارانش در رابطه بودند و دشمنان مسلمانان را بر ضد آنان تقويت مىكردند . عاقبت ، كار به آنجا كشيد كه راه آلفونسو را براى فتح شهر گشودند . همچنين مسيحيان معاهد در بلنسيه نقشى چنين داشتند . اينان السيد را در حادثه‌جوييهايش براى محاصرهء شهر و استيلاى بر آن يارى دادند . پيدال اين‌گونه اعمال مسيحيان در توطئه بر ضد مسلمانان را چنين بيان مىكند كه « ستارهء اقبال مسيحيان معاهد پس از انقراض دولت مركزى اندلس و روى كار آمدن امراى ناتوان طوايف درخشيدن گرفت و توانستند خدمات مهمى به مسئلهء رهايى مسيحيان بنمايند . » « 7 » از اين‌رو مىبينيم پس از سقوط طليطله و اشتداد روحيهء تجاوز از سوى اسپانياى مسيحى ، در سراسر اندلس نيز دشمنى با مسيحيان بعد تازه‌اى يافت . فقها فرياد برآوردند كه بايد بر مسيحيان سخت گرفت و آزاديهايى را كه به آنان داده شده است بار ديگر سلب نمود . بدين سبب است كه ابن عبدون در نامهء خود در باب حسبت - و آن قوانينى است كه در آغاز عصر مرابطون وضع گرديد - اعلام مىكند كه بايد بانگ ناقوس كليساها در بلاد اسلامى قطع گردد و چون كشيشان دچار سوء اخلاق شده‌اند ، بايد همچنانكه در بلاد مشرق رسم است ، ازدواج كنند و نبايد گذاشت در خانهء كشيش ، زنى يا حتى پيرزالى و جز آن خدمت كند . زنان مسيحى حق ندارند جز در روزهاى رسمى يا اعياد قدم به كليسا گذارند . و بايد به هيچ‌يك از يهوديان و مسيحيان كتاب علمى فروخته نشود مگر آنكه مربوط به شريعت ايشان باشد ؛ زيرا اينان كتب علمى

--> ( 6 ) . . 554 . p , II . T , . dibI : sagigaC sal ed . I ( 7 ) . . 424 . p , lonapsE led senegirO : ladiP . M . R