محمد عبد الله عنان ( مترجم : عبد المحمد آيتى )
28
تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي )
1 مملكت اشبيليه از همان آغاز فروپاشى دولت عامرى يعنى در پايان قرن چهارم و به هنگامى كه قرطبه پايتخت خلافت اندلس در آتش آشوب مىسوخت و دستخوش انقلابات پىدرپى شده بود ، كمكم ريشه دوانيد و پاگرفت . قاضى اشبيليه ابو الوليد اسماعيل بن عباد در عين سكون و سكوت ، رشتههاى رياست خويش مىتافت و خردكخردك زمام حكومت آن شهر عظيم را كه چون ديگر شهرهاى اندلس به امان خدا رها شده بود ، به دست گرفت . اسماعيل بن عباد از آغاز روزگار المنصور بن ابى عامر در اشبيليه منصب قضا داشت . مردى عالم و حكيم و پرهيزگار بود و به يكى از خاندانهاى عربى اندلس انتساب داشت . چون در اندلس فتنه افتاد و آشوب و هرجومرج همهجا را بگرفت ، اسماعيل كه قاضى شهر بود به حفظ نظم و ضبط امور شهر پرداخت و چون در سال 407 ه على بن حمود وارد قرطبه شد و برادرش قاسم بن حمود حكومت اشبيليه يافت ، ابن عباد همچنان در شغل قضا باقى ماند . چون على بن حمود كشته شد و برادرش در خلافت جاى او بگرفت و به قرطبه بازگرديد ، بار ديگر ميدان براى اسماعيل بن عباد خالى ماند . در خلال مدتى كه خلافت حموديان ميان قرطبه و اشبيليه در تردد بود و حوادث پىدرپى وقوع مىيافت ، اسماعيل بن عباد پايههاى حكومت خويش را محكم مىكرد . مخصوصا در حمايت شهر از آزمنديهاى بربرها و تاراج و كشتار مردم بهوسيلهء ايشان جد بليغ نمود . مردم شهر همه در فرمانبردارى او يكسخن شدند و اشبيليه همچون قرطبه صحنهء فتنهها و آشوبها نشد و اميد بربرها از آن ببريد . اسماعيل بن عباد در اين راه كه پيش گرفته بود موفقيتهاى شگرف حاصل كرد . لازم است پيش از آنكه از عهد بنى عباد ، امراى اشبيليه ، حكايت كنيم سخنى از اصل و آغاز كار ايشان بياوريم . بنى عباد برحسب اقوال علماى انساب به قبيلهء لخم نسب مىرسانند . مؤسس دولت ايشان قاضى ابو القاسم محمد بن اسماعيل بن قريش بن عباد بن عمرو بن اسلم بن