محمد عبد الله عنان ( مترجم : عبد المحمد آيتى )

311

تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي )

كردند . كم‌كم اشتهارى يافت و بسيارى از اشراف صنهاجه كه به زهد و عبادت گرايش داشتند به او پيوستند و عبد اللّه به تعليم و موعظهء آنان پرداخت و آنان را « المرابطون » ناميد ، زيرا ملازم رباط او شده بودند و عبد اللّه بن ياسين آنان را احكام كتاب و سنت و نماز و زكات مىآموخت و امر به معروف و نهى از منكرشان مىنمود . او واعظى زبان‌آور بود و شوق بهشت را در دل آنان برمىانگيخت و از عذاب آتش بيمناكشان مىساخت و شعلهء حماسهء جهاد را در قلوبشان مشتعل مىداشت . اين فقيه سخنور را هنگامى كه تلقين احكام دين مىكرد و بذر ورع و خشوع را در نفوس ياران خود مىكاشت ، در دل هواى ديگرى بود . چون شمار يارانش افزون شد - يعنى به هزار تن رسيد - و به فرمانبردارى ايشان يقين كرد آنان را عملا به جهاد دعوت نمود و به ميان اقوامشان فرستاد تا از غضب خداوند بترسانندشان و از بدعتها و ضلالتها منعشان كنند و به پيروى از احكام صحيح دين وادارشان سازند . آنان نيز چنان كردند و هريك قوم خود را به راه رشد و هدايت فراخواند و از سنتهاى منافى دين بازداشت ؛ ولى هيچ‌يك از اقوامشان به سخن ايشان گوش ندادند . عبد اللّه بن ياسين خود به تن خويش خروج كرد و شيوخ قبايل را موعظه نمود و از عذاب و شكنجهء خدا بترسانيد و به پيروى از احكام او نصيحت كرد ، ولى جز اعراض و تحدى حاصلى نيافت . در اين حال به مخالفان خويش اعلان جنگ داد . شمار يارانش روزبه‌روز افزون مىشد تا به چند هزار نفر رسيد . عبد اللّه بن ياسين به جنگ كداله لشكر برد و با سه هزار سپاهى بر سر ايشان تاخت و خلق كثيرى از ايشان را كشت و باقى بار ديگر به صورت صحيح اسلام آوردند . اين واقعه در سال 434 ه / 1042 م واقع شد . عبد اللّه بن ياسين سپس رهسپار قتال لمتونه شد و آنان را در تنگنا افگند تا همه به فرمانبردارى او اعتراف كردند و بر كتاب و سنت با او بيعت نمودند . آنگاه به جنگ قبيلهء مسوفه لشكر راند . آنان نيز چون لمتونه با او بيعت كردند . بدين‌گونه قبايل صنهاجه را يكى پس از ديگرى به فرمان مىآورد ، تا همه سر به فرمان او نهادند . از تعاليم عبد اللّه بن ياسين يكى آن بود كه توبه‌كننده را صد تازيانه بزنند تا پاك شود ؛ سپس او را قرآن و احكام شرع بياموزند . عبد اللّه بن ياسين سلطهء روحى خويش را بر قبايل صحرا بسط داد . او نسبت به يحيى بن ابراهيم بن الكدالى اظهار فرمانبردارى مىنمود ، ولى در واقع همهء قدرت را خود قبضه كرده بود . عبد اللّه به جمع‌آورى اموال از زكات و عشور و فىء پرداخت و اسب و سلاح گردآورد