1 عبد اللّه بن ياسين فقيهى بسيار پرهيزگار بود و در تعاليم اسلام صاحب‌غيرت . گذشته از مقامات علمى ، خطيبى زبان‌آور بود و سخنش مؤثر و نافذ . او به نشر تعاليم اسلام ميان بدويان صحرا پرداخت و ديدگان ايشان را به تعاليم اسلامى بگشود و كارهاى نيكو را به ايشان بياموخت و از كردارهاى زشت بازشان داشت . ولى اين فقيه بر مردم سخت مىگرفت و آنان را به زور وادار مىكرد از برخى سنتهايشان كه با تعاليم اسلامى منافات داشت مانند بيش از چهار زن اختيار كردن كه در ميان ايشان رايج بود و امثال آن ، دست بردارند ؛ از اين‌رو مردم از او برميدند و چون سختگيريهاى او را ديدند از او اعراض كردند . در اين حال عبد اللّه بن ياسين و شاگرد و دوست باوفايش يحيى بن ابراهيم از آن بدويان جاهل دورى گزيدند و در جايى دور از مردم به زهد و عبادت پرداختند . هفت تن از كداله و يحيى بن عمر بن تلاكاكين از رؤساى لمتونه به ايشان پيوستند . ابن خلدون مىگويد كه عبد اللّه بن ياسين و يارانش در جزيره‌اى در رود نيل به عبادت پرداختند . البته اين سخن ابن خلدون دربارهء رود نيل كه در نزد ما معروف است راست نمىآيد ؛ زيرا رود نيل از صحراى جنوبى مغرب فاصله‌اى دراز دارد . اين مشكل چنين حل مىشود كه بگوييم مراد او رود نيجر است كه در آن روزگاران از شعب رود نيلش مىپنداشتند و رود نيل يا رود بزرگش مىخواندند . اين رود در سرزمين غربى سياهان جارى بود . ابن بطوطه هم در سفرنامه‌اش هنگام سخن از مملكت سياهپوستان مالى آن را به همين نام ناميده است . « 7 » بنابراين مكانى كه عبد اللّه بن ياسين و يارانش براى عبادت برگزيدند - بنابر قول ارجح - در انحناى رود نيجر نزديكى تنبكتو بوده و صاحب روض القرطاس نيز اين رأى را تأييد كرده است . « 8 » عبد اللّه و يارانش در آنجا به عبادت پرداختند و رباطى براى نماز و عبادت بنا

--> ( 7 ) . رجوع كنيد به ابن بطوطه : رحله ، ( قاهره ، 1322 ه ) ، ج 2 / ص 201 - 203 . ( 8 ) . ابن ابى زرع : روض القرطاس ، ص 779 .