آنها مسجد وجود داشت غير از روستاها و مزارع . « 24 » اما يحيى القادر بن ذو النون با خاندان و اموال خود همراه جمع كثيرى از بزرگان و اشراف كه خروج از شهر را ترجيح داده و به بلنسيه مىرفتند ، از طليطله بيرون آمد . چند روز در لشكرگاه پادشاه قشتاله در تحت حمايت او درنگ كرد . پادشاه قشتاله او را وعده داده بود كه اگر نتوانست به نحو مسالمت‌آميزى بر بلنسيه استيلا جويد ، به زودى سردار مشهور خود البرهانس را به يارىاش خواهد فرستاد . براى القادر در ضمن حركت اوضاع دژهاى مختلف كه بر سر راهش بود روشن شد و معلوم گرديد كه همه بر ضد او هستند مگر دژ قونقه . خود و يارانش در آنجا فرود آمد تا امكان عمل برايش حاصل گرديد . و ما بار ديگر به دنبالهء اخبار او خواهيم پرداخت . ابن بسام و ابن الخطيب با عباراتى شماتت‌آميز خارج شدن يحيى القادر را وصف كرده‌اند . « 25 » * بدين‌گونه پايتخت بزرگ اندلس سقوط كرد و تاكنون از قبضهء اسلام خارج مانده و مردمش در حالى كه سيصد و هفتاد سال اسلام بر ديارشان سايه افگنده بود به مسيحيت ارتداد يافتند . از اين تاريخ طليطله شهر بزرگ مملكت قشتاله شد و قصر آن‌كه منزلگاه واليان مسلمان بود ، دربار پادشاهان قشتاله گرديد . طليطله به سبب قدرت دفاعى بىهمتايش در انحناى رود تاجه به منزلهء دژ شمالى اندلس و سد استوار آن بود كه مانع تجاوزات مسيحيت به آن مىشد . سقوط طليطله ضربت شديدى بر اندلس بود كه حيات آن را به خطر مىافگند و موازنهء قوا را برهم مىزد و نيروى اسلام تفوق خود را در شبه جزيره از دست مىداد ، در حالى كه توانسته بود اين تفوق را چهارصد سال حفظ كند و اكنون بدون شك نيروى مسيحيت برترى يافته بود . از اين پس سياست بازستانى اسپانيا ( فتح مجدد atsiupnoceR aL ) قوت بيشترى گرفت و سپاهيان قشتاله براى نخستين بار - از آغاز فتح اسلامى - از رود تاجه گذشتند و به اراضى اندلس قدم نهادند

--> ( 24 ) . الخزرجى : الاكتفاء . دوزى آن را در كتاب خود نقل كرده است : . 91 . p , II . V , muradidabbA . tsiH ( 25 ) . ابن الخطيب : اعمال الاعلام ، ص 181 .