غياث الدين بن همام الدين الحسيني ( خواند امير )

697

تاريخ حبيب السير في أخبار افراد البشر ( فارسي )

كرد و بعالم ظالم داد گويند كه چون بوم را بكشند يك چشم او گشاده ماند و يكى پوشيده و هركس آنچشم گشاده را با خود دارد در خواب نشود موش‌گير او را غليواژ و خات وحدأة نيز گويند در رسالة الصيد به اين عبارت مذكور است كه موش گير فروترين مرغانست دو تخم نهد و گاهى سه تخم و بهرحال سه بچه بيرون آورد و از اين عبارت چنان مستفاد ميگردد كه موش‌گير گاهى بهترين جانورانست در حق همسايه زيرا كه اگر از گرسنگى بسرحد هلاكت رسد قصد بچه و بيضهء مرغان همسايگان نكند نوبتى شخصى از عزيزى پرسيد كه اين سخن راستست كه غليواژ ششماه ماده مىباشد و ششماه نر جواب داد كه اين معنى را كسى داند كه يكسال همسايه غليواژ باشد كركس عرب كركس را عريف خواند يعنى خبردار از كارها و او را بدرازى عمر و حدت بصر تعريف كرده‌اند چنانچه گفته‌اند كه از چهار صد فرسنك مسافت چيزى ببيند و در يكروز از شرق بغرب رود و همچنين آورده‌اند كه بوى مردار را از دور شنود و اگر بوى خوش‌بوى رسد بيمار گردد و به چيز خوردن حرص بسيار داشته باشد و گاهى آنمقدار خورد كه حركت نتواند كرد و گرفتار شود و كركس را جفتش آنمقدار محبت باشد كه هرگاه ازو جدا گردد از اندوه بميرد . لكلك گويند كه او جانوريست بزرك و بعضى از حكما گفته‌اند كه نگاه داشتن استخوان لكلك با خود غم و اندوه از دل ببرد و اگر كسى چشمش را همراه داشته باشد در آب غرق نشود هرچند كه شناورى نداند كبوتر جانوريست بغايت مقبول و انواع او بسيار است چون خلت و پرپا و بغدادى و شوشترى و شيرازى و پردم و صحرائى و از خواص طبيعت كبوتر آنكه اگر هزار فرسنك از آشيانه معهوده خود دور افتد و ده سال بر آن بگذرد طلب همان موضع كند و كبوتران نيز مثل آدميان با يكديگر تعشق ميورزند و در وقت جفت شدن سر و روى همديگر را ميبوسند از ارسطو منقولست كه عمر كبوتر بهزار سال ميرسد . طوطى باصناف اوصاف متصف مىباشد از آن جمله در زمان معز الدوله ديلمى طوطى سفيد نزد او آوردند كه منقار و پاىهاى وى سياه بود و بر سر خود اكليلى فستقى داشت و در ايام دولت سلطان ابو سعيد ميرزا طوطى سرخ از هند آورده بودند و در زمان فرمان فرمائى سلطان حسين ميرزا طوطى سفيد كه منقارش سياه و پايهايش سرخ بوده ديده شده گويند كه هركس زبان طوطى خورد فصيح گردد و هركس زهره‌اش را تناول نمايد لكنت در زبانش پديد آيد طاوس بحسب صورت بهترين طيور است و در سه سالگى لون و زيب و زينت پرهاى وى بكمال رسد و مادهء وى در سالى يك بار دوازده تخم نهد يا كمتر و چون با پرهاى خود بسيار بازى كند تخمش بشكند بنابرين بيضه او را در زير ماكيان نهند تا