و شبه اكثر طيور در اعضايش مينمود نزد عزيز آوردند و آن مرغ را عنقا مىگفتند و زمخشرى در ربيع الابرار از عبد اللّه بن عباس رضى اللّه عنها روايت نموده است كه ( ان اللّه تعالى خلق فى زمن موسى عليه السلام طايره اسمها عنقالها اجنحة اربعة من كل جانب وجهه كوجه الانسان ) و صانع بىعلت هرچيزى آن مرغ را نصيبى كرامت فرموده بود و بعد از چندگاه جهة او زوجى مثابه او آفريده بموسى عليه السلام وحى كرد كه من دو مرغ عجيب خلق كردم و رزق آنها را از وحوشى كه در حوالى بيت المقدس‌اند مقدر ساختم و باندك زمانى از آن دو طاير فرزندان تولد نموده نسل ايشان بسيار شد و پس از آنكه موسى بجوار مغفرت ايزد سبحانه و تعالى انتقال فرمود آن مرغان از اراضى شام بصحارى نجد و حجاز آمدند و همواره وحوش و صبيان آنحدود را طعمهء خود ميساختند لا جرم در وقت ظهور شاهباز قاف قاب قوسين اوادنى صلى اللّه عليه و سلم از آن طيور شكايت كردند و بدعاى آنحضرت نسل ايشان انقطاع يافت يأفعى گويد كه آنچه در عدم بعضى از اشيا مثل شده است كه مانند عنقا مراد آنست كه بعد از دعاء مذكور كسى آن را نديده و چيزى از وى نشنيده ( و اللّه اعلم بالصواب ) عقاب نزد اعراب به سيد مرغان مشهور است و او بغايت دوربين و تيزپرواز است چنانچه چاشت در عراق خورد و شام در يمن و عقاب سه بيضه نهاده در سى روز بچه بيرون آرد و از بچگان خود يكى را بيرون اندازد زيرا كه بوى مشقت ميرسد كه جهة هرسه بچه طعمه بهم رساند و بچهء را كه عقاب بيرون افكند مرغى كه بشكننده استخوان موسوم است بالهام ايزد تعالى بر وى مهربان گردد و او را طعمه دهد تا كلان شود از عجايب آنكه بعضى از اهل دانش گفته‌اند كه تمامى عقابان ماده ميباشند و با غير خود جفت ميكردند ديگر آنكه چون عقاب پير گردد بچگانش او را برداشته بهندوستان برند و در چشمهء كه به عين العقاب مشهور است غوطه دهند آنگاه در آفتاب نگاه دارند تا پرهاى كهنه وى ريخته پر نو بيرون آرد ديگر آنكه چون در جگر عقاب قصورى پيدا شود جگر خرگوش يا روباه خورد صحت يابد . باز بعضى از اهل راز گفته‌اند كه باز نمىباشد مگر ماده و زوجش از جنس طيور ديگر مىباشد . چرغ چنان مشهور است كه بهيچ‌يك از طيور شكارى آهو صيد نتوان كرد مگر بچرغ و مزاج چرغ بمرتبهء سرد است كه هرگز ميل خوردن آب نكند و از اين جهة از دهنش بوى ناخوش آيد بعضى از اهل تاريخ برانند كه اول كسى كه بچرغ شكار كرد بهرام گور بود و زمرهء گفته‌اند كه حارث بن معاوية بن ثور نخستين شخصى است كه بچرغ صيد نمود بوم در شب اصلا خواب نكند و در روز از آشيانه بيرون نيايد نقلست كه نوبتى كسرى كسى را فرمود كه بدترين مرغى از مرغان را شكار كند و بهيزمى كه بدترين هيزمها باشد كباب سازد و ببدترين مردمان دهد انكس بومى گرفت و بهيزم تلخه كباب