غياث الدين بن همام الدين الحسيني ( خواند امير )

85

تاريخ حبيب السير في أخبار افراد البشر ( فارسي )

توقف و اهمال بر تكاورى برق مثال سوار گشته چون فلك الافلاك لحظهء در هيچ مرحله از حركت نايستاد و روز ديگر از جانب خراسان خبر آمد كه براق باستعداد جنك و قتال اشتغال دارد و رسالت مسعود بيك جهت تجسس بوده لاجرم اباقا خان ايلچى قمر مسير ببازگردانيدن وى ارسال داشت هيهات هيهات مسعود بيك را كسى چگونه در تواند يافت او مردى عاقل كار افتاده و منزل به منزل اسبان آسوده ايستاده كرده به هيچ وجه تانى و توانى نكرده چنان بتعجيل راند كه بريد فلك از سرعت آن حركت حيران‌اند و به اعتقاد تاريخ و صاف در عرض چهار روز از تبريز بكنار جيحون رسيد و چون ابر و باد بر آب گذشت و به خدمت براق پيوسته هرچه مشاهده نموده بود معروض گشت و براق عزيمت فتح خراسان و عراق تصميم داده قصد كرد كه جهت ما يحتاج لشگر و ضروريات سفر بخارا و سمرقند را غارت و تاراج كند مسعود بيك عرضه داشت كرد كه تخريب ولايتى كه در حيطه تصرف پادشاه است بتصور تسخير مملكت موهوم از مقتضاء خرد و كياست دور مىنمايد بارى آن مقدار رعايت بايد نمود كه اگر عياذا باللّه چشم‌زخمى رسد رعايا به ترتيب نزول و ساورى قادر باشند براق از شنيدن اين سخن خشمناك شده فرمود تا مسعود بيك را هفت چوب زدند ليكن از عزيمت نهب و تاراج متقاعد گشت و قيدو خان قبچاق بن قداق بن اوكداى قاآن را بايكى از اولاد كيوك خان و چند هزار نفر لشگريان بمعاونت براق نامزد كرده در خفيه با شاهزادگان گفت كه بايد كه شما قبل از ملاقات اباقا و براق مراجعت نمائيد و چون ايشان بماوراء النهر رسيدند براق با صد هزار سوار آراسته در سنهء سبع و ستين و ستمائه موافق ايت‌ئيل از آب آمويه گذشته غبار فتنه و آشوب در تمامى بلاد خراسان ارتفاع يافت و ملك شمس الدين محمد - كرت كه در آن وقت والى هرات بود بابراق دم از ايلى و انقياد زده شهزاده بتشين اغول و ارغون اقا كه در نيشابور اقامت داشتند از مقاومت باسپاه ماوراء النهر عاجز گشتند و انهزام يافته روى بصوب عراق آوردند و براق بر اكثر بلاد خراسان مستولى شده اباقا خان بعد از استماع اين اخبار باسپاهى بعدد قطرات امطار از عراق و آذربايجان بجانب مخالفان نهضت فرمود و چون بخطهء رى رسيد بتشين اغول و ارغون آقا بموكب اعلى پيوستند و حقيقت حال و كثرت ابطال رجال براق را عرض كرده باتفاق متوجه جلگاء هرات شدند و خبر توجه اباقا خان در اردوى براق خان بتواتر پيوسته شاهزادگان كه بفرمان قيدو خان كمر معاونت براقيان برميان بسته بودند بهنگام فرصت عنان يكران بصوب ماوراء النهر تافتند و اين معنى موجب دل شكستگى سپاه جغتاى گشت و براق سه كس را برسم جاسوسى بمعسكر اباقا خان فرستاد تا تحقيق نمايند كه خان بنفس خويش متوجه ميدان قتال شده يا بعضى از شاهزادگان را باامراء و لشگريان بمحاربه نامزد كرده قرا - ولان سپاه آذربايجان جاسوسان را گرفته پيش اباقا خان بردند و بعد از استفسار يكى ازيشان موجب آمدن خود را بر سبيل راستى تقرير كرده اباقا خان آوازه در انداخت كه بسبب تاخت سپاه دشت قبچاق بلاد آذربايجان زيروزبر گشت و بر علانيه فرمود كه