نرسانم و شرط مبالغه بجاى آورد كه اعمش در آن باب چيزى نويسد تا ضررى به دو نرسد بعد از آن اعمش قلمى كرد كه ( بسم اللّه الرحمن الرحيم اما بعد فلو كانت بعثمان مناقب اهل الارض ما نفعتك و لو كان لعلى مساوى اهل الارض ما ضرتك ) مدة عمر اعمش هشتاد و هشت سال بود و همدرين سال ابو عبد الرحمن بن محمد بن عبد الرحمن بن ابى ليلى الانصارى كه فقيه زمان خود بود و مدت سى سال بقضاء ولايت كوفه اشتغال مينمود درگذشت و سجل حياتش باقتضاء بارىتعالى مختوم گشت و در سنه تسع و اربعين و مائه ابو عمرو عيسى بن عمر الثقفى النحوى البصرى كه استاد سيبويه و خليل بن احمد است وفات يافت در تاريخ امام يافعى مسطور است كه ابو عمرو در علم نحو كتابى جامع تأليف كرد و سيبويه همان كتاب را تحشيه نموده و مبسوط گردانيد به خود نسبت داد و همين كتابست كه بتأليف سيبويه اشتهار يافته و در سنهء خمسين و مائه ابو الحسن مقاتل بن سليمان الازدى كه از اجلهء مشاهير مفسرانست جهان گذران را وداع كرد و در همين سال فقيه عراق و مقتداء اكثر اهل سنت و جماعت امام ابو حنيفه نعمان بن ثابت الكوفى رضى اللّه عنه روى بعالم عقبى آورد و ابو حنيفه ( رض ) بروايت بعضى از علماء ثقه از صحابه با چهار كس صحبت داشته بود با انس بن مالك در بصره و با عبد اللّه ابن ابى اوفى در كوفه و با سهل بن سعد الساعدى در مدينه و با عامر بن وائله در مكه و جمعى كثير از علماء تابعين را ملازمت كرده باستفادهء فقه قيام نموده بود و يزيد بن عمرو بن هبيره در وقتى كه از قبل مروان حمار بحكومت عراقين اشتغال داشت خواست كه ابو حنيفه را قاضى كوفه گرداند و او از تقلد آنمنصب ابا نموده يزيد ده روز پياپى هرروز ابو حنيفه را ده تازيانه زد تا اطاعت فرمانش بجاى آورد و ابو حنيفه خوردن صد تازيانه را تحمل كرده بقبول آنمنصب مبادرت نفرمود و برين قياس ابو جعفر منصور نيز هرچند آن جناب را تكليف آن امر نمود به جائى نرسيد و بروايتى دو روز متعهد مهم قضاء گرديد و در بعضى از كتب معتبره به نظر درآمده كه روزى امام اعظم براهى ميگذشت شخصى آن جناب را به ديگرى نموده گفت اين بزرگوار هرشب هزار ركعت نماز ميگذارد و امام آن حديث را شنوده گفت نشايد كه ظن مسلمانان دربارهء من خلاف واقع باشد بعد از آن مدة العمر هرشب باقامت هزار ركعت نماز قيام مينمود در تاريخ امام يافعى مسطور است كه بعضى از مورخان گفته‌اند كه ابو حنيفه رحمة اللّه با ابراهيم بن عبد اللّه بن حسن در مخالفت ابو جعفر اتفاق داشت بنابرآن ابو جعفر او را زهر داد تا از پاى درافتاد و اين دو بيت كه ثبت مىشود از تاريخ ولادت و مدت عمر و سال وفات ابو حنيفه رحمة اللّه اخبار مينمايد نظم سال هشتاد ابو حنيفه بزاد * در جهان داد علم فقه بداد سال عمرش كشيد تا هفتاد * در صد و پنجهش وفات افتاد و بروايتى در همين سال ابو الوليد عبد الملك بن عبد العزيز بن جريح القرشى المالكى كه يكى از مشاهير علماء زمان خود بود فوت شد و بقول بعضى از مورخان عبد الملك اول كسى است كه در اسلام بتصنيف كتاب قيام نمود و در سنهء احدى و خمسين و مائه محمد بن اسحق بن المطلى المدنى كه