عطا ملك جوينى
878
تاريخ جهانگشاى جوينى ( فارسي )
پس چنان كه ملاحظه مىشود رابينو هوسم ( - رودسر ) را كه ده فرسخ در مشرق سفيدرود است و كوتم را كه در مغرب سفيدرود و متّصل بدان است و خشم را كه دو منزل در غربى سفيدرود بوده هر سه را باهم يكى پنداشته و آنچه مورّخين و ارباب مسالك و ممالك در خصوص هريك ازين سه شهر جدا جدا ذكر كردهاند او همه را يك جا و در تحت عنوان واحد جمع كرده و از مجموع اين معلومات مختلفة الحقائق تلفيق بسيار عجيبى كه از نوادر امثلهء خلط و التباس است ترتيب داده است . ( 75 - ) - ص 769 س 13 ، شيركوه : شيركوه « 1 » ( يا شيركوه ) فعلا نام كوهى و درهايست در قسمت غربى ناحيهء الموت كه در آن دره دو شعبهء اصلى رود شاهرود يعنى آب الموت از طرف شمال و آب طالقان از طرف جنوب با يكديگر تلاقى مىنمايند و از آن به بعد رود حقيقى شاهرود تشكيل مىيابد . و شيركوه نيز چنان كه از صورت قرى و قصبات الموت كه سابقا به دست داديم واضح مىشود نام قريهاى در همان حدود مىباشد كه آن را نيز لابد به مناسبت قرب جوار به همان نام بازخوانند « 2 » . و بدون شك مراد از شيركوه مذكور در متن يكى ازين اطلاقات همين شيركوه حاليّه است از كوه يا دره يا قريه نه شيركوه ديگر غير معلومى . ( 76 - ) - ص 773 س 10 ، ننفاق ؟ ؟ ؟ ؟ : اين كلمهء مشكوكة القراءة چنان كه از مقايسهء پارهاى فقرات جهانگشا و جامع التّواريخ با يكديگر واضح مىشود به نحو قطع و يقين نام يكى از منازل عرض راه ما بين خبوشان و بسطام بوده است كه در آن منزل سفير ركن الدّين خورشاه به حضور هولاكو رسيد . و اينك بيان اين اجمال : مقدّمة بايد دانست كه حركت هولاكو از مغولستان به جانب قلاع الموت با آن اردوى عظيم هايلى كه همراه داشته در نهايت بطء و تأنّى پيش مىرفته است و همه جا در نقاط عرض راه هفتهها بلكه ماهها توقّف مىنموده است چنان كه مسافت مزبور را يعنى مسافت بين مغولستان و الموت را در مدّت سه سال و دو ماه پيموده است و فقط مسافت از جيحون تا الموت را در مدّت ده
--> بلكه او نيز بعينه مثل مقدّسى و نقلا از قول همان مؤلّف خشم را در دو منزلى سفيدرود ضبط كرده است . ( 1 ) - به شين معجمهء مكسوره و ياء مثنّاة تحتانيّهء ساكنه و در آخر راء مهمله و سپس كوه كه جبل باشد . ( 2 ) - رجوع شود نيز به جامع التّواريخ ورق 119 ، و تاريخ گزيده ص 526 . - و راجع به وضع فعلى شيركوه رجوع شود به نقشههاى مبسوط ايران ، و به سفرنامهء ميس فريا استارك به الموت ص 220 ، 222 ، 231 ، 242 ، 258 ، 259 ، و به نقشههاى همان كتاب . عنوان اين كتاب نفيس كه در همين اواخر به طبع رسيده و در فصول سابقه نتوانستم از آن استفاده نمايم از قرار ذيل است : The Valleys of the Assassins and other Persian Travels , by Freya Stark , London , 1931 .