بوده است . و چون مركز حكومت اين سلسله مماليك ترك از كوكجه گرفته الى همين اغلمش چنان كه از كتب تواريخ مستفاد مىشود غالبا همدان بوده پس به احتمال بسيار قوى مراد شيخ از « سراى اغلمش » نيز دارالحكومهء اين پادشاه در شهر مزبور بوده است بدون شك « 1 » . ( 74 - ) - ص 764 س 11 ، كوتم : كوتم به ضمّ كاف و سكون واو و ضمّ تاء مثنّاة فوقانيّه و در آخر ميم « 2 » كه حاليّه كهدم گويند و نويسند نام بلوكى است در ولايت گيلان در غربى سفيدرود ما بين منجيل از طرف جنوب و رشت از طرف شمال و داراى شانزده هفده پارچه دهست كه يكى از آنها نيز به اسم اصل ناحيه معروف به كهدم است . و اين قريهء كهدم واقع است در پنج فرسخى جنوب شرقى رشت و اوّلين منزل از منازل عرض راه بين رشت و قزوين است براى كسى كه از رشت به قزوين مىرود . نام كوتم در هيچ‌يك از كتب قدماء جغرافيّين قرن چهارم از قبيل اصطخرى و ابن حوقل و مقدّسى و غيرهم جز در كتاب مجهول المصنّف حدود العالم كه در سنهء 372 به زبان فارسى در خراسان تأليف شده به نظر نرسيد . در كتاب مذكور ( ص 60 از طبع لنين‌گراد ) پس از تقسيم گيلان به « اين سوى روديان و آن سوى روديان » يعنى نواحى واقعه در مشرق سفيدرود يا مغرب آن از جمله نواحى يازده‌گانهء آن سوى روديان كوتم و سراوان و رشت الخ را مىشمرد . پس از آن در كتب تواريخ و مسالك و ممالك قرن هفتم به بعد از قبيل معجم البلدان ياقوت ، و زيج خواجه نصير الدّين طوسى در جدول اطوال و عروض ، و همين كتاب حاضر يعنى جهانگشاى جوينى در همين موضع ما نحن فيه ، و در فصل معادل آن از جامع التّواريخ ، و تقويم البلدان ابو الفدا ، و نزهة القلوب حمد اللّه مستوفى ، و تاريخ گزيدهء همان مؤلّف ، و مراصد الاطّلاع صفىّ الدّين عبد المؤمن حنبلى ، و نخبة الدّهر

--> ( 1 ) - براى مزيد اطّلاع از سوانح احوال اغلمش رجوع شود به ابن الأثير در حوادث سنوات 612 - 614 ( ج 12 ص 141 ، 145 - 146 ) ، و سيرة جلال الدّين منكبرنى از نسوى ص 13 ( مكرّر ) ، و جهانگشاى جوينى ج 2 ص 466 ، و ج 3 ص 764 ، و آثار البلاد قزوينى ص 201 و 251 ، و تاريخ ابو الفدا ج 3 ص 116 ، و روضة الصّفا و حبيب السّير در فصل تاريخ خوارزمشاهيان ، و حواشى دفرمرى Defremery بر فصل مذكور از روضة الصّفا ص 124 - 133 . ( 2 ) - اين ضبط ابو الفداست در تقويم البلدان ص 428 و مطابق است با تلفّظ حاليّه كهدم به ضمّ كاف و دال و با هاء مختلسهء تقريبا مخفيّه ، و نيز مطابق است با ضبط قلم « كوتم » به ضمّ تاء در زيج خواجه نصير طوسى نسخهء كتابخانهء ملّى پاريس كه به خطّ پسر مؤلّف خواجه اصيل الدّين طوسى است ( Ancien fonds pers . 163 , f . 60 b ) ولى ياقوت در معجم البلدان كوتم به فتح كاف و تاء ضبط كرده است .