عطا ملك جوينى
858
تاريخ جهانگشاى جوينى ( فارسي )
فريم فرستادند . . . » ( يعنى پيغام دادند ) . از اضافهء شهرياركوه به فريم ربط و اتّصال بين اين دو نقطه واضحا مشهود است و سابق گفتيم كه قصبهء فريم در هزار جريب دودانگهء حاليّه واقع بوده است . - و ديگر عتبى در تاريخ يمينى ج 2 ص 9 گويد : « و عقدت له [ اى لرستم بن المرزبان ] الأصفهبذيّة على جبل شهريار فتلقّاه نصر الى دنباوند و ساعده على صعوده و امتلاك حدوده فاصاب اهل فريم غلاء عمّ بلاؤه و شمل الكافّة داؤه فاضطرّ نصر الى الانصراف عن رستم بن المرزبان للقحط الشّامل و البلاء النّازل « 1 » . » از سياق اين عبارت كه ابتدا گويد حكومت جبل شهريار را به رستم بن مرزبان دادند و او با نصر بن الحسن بدانجا رفت و سپس گويد كه چون در فريم قحط و غلا روى داد نصر مجبور شد از رستم جدا شود تقريبا بالصّراحة برمىآيد كه فريم جزء جبل شهريار بوده است . - و ديگر ياقوت در معجم البلدان در عنوان « سانيز » گويد : « و عزم نصر بن احمد السّامانى على قصد الرّىّ فجعل طريقه على جبل شهريار فحصره ابو نصر [ السّانيزى ] فى موضع يقال له هزارگرى اربعة اشهر لم يقدر على ان يجوز و لا على ان يتأخّر حتّى بذل له ثلاثين الف دينار حتّى افرج عنه الطّريق » . اين عبارت صريح است كه هزارگرى ( كه به تصريح ابن اسفنديار ص 185 ، 238 همان هزار جريب است ) جزء جبل شهريار بوده است پس لازمهء آن بالضّرورة اين مىشود كه جبل شهريار يا همين سلسلهء جبال هزار جريب بوده است عينا يا شايد اندكى مفهوم آن يعنى مفهوم جبل شهريار وسيعتر بوده و شامل قسمتى از جبال مجاوره نيز مىشده است . امّا جبال قارن كه نام آن نيز در ردف جبل شهريار در عبارات قدما بسيار ديده مىشود باظهر وجوه مفهوم آن نيز عينا يا تقريبا با جبل شهريار يكى بوده است . و از جمله قراين بر صحّت اين دعوى آنكه در همان واقعهء عبور نصر بن احمد سامانى از جبل شهريار كه عبارت ياقوت را در آن خصوص در فوق نقل كرديم ابن الأثير در حوادث سنهء 314 ( ج 8 ص 61 ) در عين همان واقعه بهجاى جبل شهريار « جبل قارن » ذكر كرده است . - و ديگر آنكه اصطخرى ص 205 و ابن حوقل ص 268 صريحا فريم را جزء جبال قارن و در تحت همان عنوان ذكر كردهاند « 2 » . - و همچنين از اين عبارت ابن اسفنديار « 3 » : « و ندا اميدكوه و لفور و فريم كه كوه قارن مىخوانند » نيز صريحا برمىآيد كه فريم جزء كوه قارن بوده ،
--> ( 1 ) - تاريخ يمينى به اختصار ( شرح منينى ) طبع مصر ج 2 ص 9 - 10 ) . ( 2 ) - عين عبارت اصطخرى و ابن حوقل در ص 856 . ج 2 نقل شده ، رجوع بدانجا شود . ( 3 ) - نسخهء كتابخانهء ملّى پاريس « ضميمهء فارسى 1436 » ورق 71 .