است . ولى مع‌ذلك عجب است كه عين همين اشتباه و تصحيف از يكى از مؤلّفين عربى زبان معاصر با صاحب ترجمه و از اعقاب عمّال خود فاطميّين يعنى ابو عبد اللّه محمّد ابن علىّ بن حمّاد صنهاجى « 1 » متوفّى در سنهء 628 صاحب كتاب « اخبار ملوك بنى عبيد و سيرتهم » نيز صادر شده است . در كتاب مزبور در تاريخ عاضد خليفه ( طبع الجزائر ص 63 ) دو مرتبه نام صاحب ترجمه « سابور » با سين مهمله و باء موحّده و واو و راء مهمله نگاشته شده و هذا نصّه : « و كان وزيره [ يعنى وزير العاضد ] يسمّى سابور و اتّفق لهم ان استدعوا الغزّ ليتخذوهم [ ظ : لينجدوهم ] و يستظهروا بهم فوصلوا و رئيسهم اسد الدّين و معه ابن اخيه يوسف بن ايّوب المعروف بصلاح الدّين و وقعت فتنة تنافروا [ ظ : و تنافر ] فى الوزارة الّتى هى كالأمارة قتل فيها الوزير سابور و جلس اسد الدّين مكانه و ولى خطّته » . و اگر اين فقره سهو نسّاخ نباشد و صادر از قلم خود مؤلّف باشد چنان كه ظاهر حال همين است پس معلوم مىشود كه اشتباه مزبور يعنى تصحيف شاور به شابور در مورد صاحب ترجمه چيز تازه‌اى نبوده و منحصر به مؤلّفين ايرانى دوردست از مصر و اوضاع آن و اخبار آن نيز نه بلكه از همان عصر خود صاحب عنوان و حتّى براى مؤلّفين عربى زبان نيز زمينهء اين سهو مهيّا و كلمهء اوّل به واسطهء غرابت و ندرت استعمال آن به آسانى به كلمهء ثانى به واسطهء كثرت دوران آن بر السنه تصحيف مىشده است . يك اشكال باقى ماند و آن اينست كه نام صاحب ترجمه در جميع موارد استعمال آن نظما و نثرا در عموم عبارات مؤلّفين و در اشعار شعراء معاصرين او به نحو كلّى غير منصرف استعمال شده است « 2 » . امّا در شعر واضح است كه خود وزن عروضى كلمه ( در غير مواردى كه ضرورت شعر اقتضاى تنوين نمايد ) حاكى است كه غير منوّن استعمال شده مثل اين بيت عمارهء يمنى از جملهء قصيدهء « 3 » :

--> ( 1 ) - مؤلّف از اعقاب بنى حمّاد ولاة و عمّال معروف فاطميّين در افريقيه بوده و تولّد او در حدود سال 548 يعنى شانزده سال قبل از قتل شاور بوده است در حوالى قلعهء بنى حمّاد و قلعهء بنى حمّاد شهرى بوده از بلاد قسنطينه از ايالات الجزائر حاليّه در جنوب بجايه و اكنون مفقود الأثر است ( رجوع به دائرة المعارف اسلام در عنوان « قلعهء بنى حمّاد » ج 2 ص 720 - 721 ) . و وفات وى چنان كه در متن گفته شد در سنهء 628 بوده است به سنّ هشتاد سالگى . كتاب مزبور يعنى « اخبار ملوك بنى عبيد و سيرتهم » كه تاريخ بسيار مختصرى است از خلفاء فاطميّين در سنهء 617 تأليف شده و در سال 1346 در الجزائر به طبع رسيده است . ( 2 ) - مگر در كتاب الرّوضتين كه در تضاعيف آن كتاب اين كلمه غالبا متصرف استعمال شده ولى چون طبع اين كتاب نسبة سقيم و داراى اغلاط و اشتباهات كثيره است به ظنّ غالب اين فقره نيز نتيجهء « اصلاح » خود طابع بايد باشد نه تحرير اصلى مؤلّف . ( 3 ) - ديوان عمارهء يمنى ج 1 ص 257 .