اسماعيليّهء همان كتابخانه از قبيل « سرگذشت سيّدنا » و غيره در تأليف جلد سوّم جهانگشا به كار برده بوده است . ( 39 - ) - ص 723 س 7 ، و القاب ايشان رضىّ الخ : ضبط اين كلمه در مورد ما نحن فيه در جائى به نظر نرسيد ولى به قرينهء معادلهء با وفىّ و تقىّ كه هر دو به تشديد ياء بر وزن فعيل‌اند به ظنّ غالب رضىّ نيز به همين وزن يعنى به فتح اوّل و تشديد ياء بايد باشد نه رضى ( رضا ) به كسر اوّل و فتح ضاد و در آخر الف مكتوبه به صورت ياء چنان كه دخويه در رسالهء « قرامطهء بحرين » ص 5 و 9 مكرّر چنين نوشته است « 1 » . وانگهى رضا لقبا براى شخصى معيّن ( نه در امثال اين تعبيرات كه فلان كان يدعو الى الرّضا من آل محمّد كه در اين گونه موارد رضا لقب شخص معيّنى نيست ) جز در مورد امام هشتم علىّ بن موسى الرّضا عليه السّلام گويا در مورد كسى ديگر مسموع نباشد « 2 » . ( 40 - ) - ص 723 س 8 : « مسلمانان ولايت مغرب گفتند كه مهدى از اولاد عبد اللّه بن سالم البصرى است » : در تاريخ طبرى و ابن الأثير و اتّعاظ الحنفاء و خطط هر دو از مقريزى نام اين عبد اللّه بن سالم البصرى را نيافتم . طبرى فقط در دو مورد از مهدى ذكرى نموده « 3 » و در هر دو مورد از او به « ابن البصرى » تعبير مىكند . ولى در ذيل تاريخ طبرى از عريب بن سعد القرطبى طبع ليدن ص 52 گويد : « قال محمّد بن يحيى الصّولى حدّثنا ابو الحسن علىّ بن سراج المصرى و كان حافظا لأخبار الشّيعة انّ عبيد اللّه هذا القائم بافريقية هو عبيد اللّه بن عبد اللّه بن سالم من اهل عسكر مكرم ابن سندان الباهلى صاحب شرطة زياد و من مواليه و سالم جدّه قتله المهدى على الزّندقة قال و اخبرنى غير ابن سراج انّ جدّه كان ينزل بنى سهم من باهلة بالبصرة . . . و كان عبيد اللّه يعرف اوّل دخوله القيروان بابن البصرى » . ( 41 - ) - ص 723 س 17 : « و آن شخص [ يعنى ابو يزيد خارجى ] مردى مسلمان متديّن و سنّى مذهب و پارسا بود » : ابو يزيد مخلد بن كيداد خارج بر قائم فاطمى را كه مؤلّف از راه تعصّب و عداوت با اسماعيليّه يا از راه جهل و عدم اطّلاع متديّن و سنّى مذهب و پارسا

--> ( 1 ) - Ar - Ridha . ( 2 ) - سمعانى در كتاب الأنساب ورق 255 در تحت عنوان « الرّضا » فقط همان حضرت را ذكر كرده است لا غير . صاحب قاموس و تاج العروس در اين باب چندين خبط واضح نموده‌اند كه اينجا موقع تفصيل آن نيست . مضمون آن دو كتاب با كتاب المشتبه ذهبى مقايسه شود . ( 3 ) - تاريخ طبرى ، سلسلهء سوّم ، ص 2291 ، 2292 .