التّقىّ رضوان اللّه عليهم ، منهم من استوطن سلمية لمّا طلبه العبّاسيّة و مسجده بها معروف و يقال [ فى ] اسمائهم « 1 » محمّد بن احمد و فى القابهم الرّضىّ و الوفىّ و التّقىّ رضى اللّه عنهم آلخ » . و چنان كه ملاحظه مىشود عبارت جهانگشا تقريبا ترجمهء تحت اللّفظى جملهء اخير دستور المنجّمين است و دو كتاب مزبور نه فقط در اسماء و القاب ائمّهء ثلاثهء مستورين و ترتيب ذكرى آن اسماء و القاب بلكه حتّى در سقط نام امام سوّم نيز سهوا من الكاتب او جهلا من الرّاوى عينا با يكديگر مطابق‌اند و اين تطابق كامل بين كتابين منحصر به اين مورد تنها نيست بلك به نحو كلّى چنان كه در مواضع خود بدان اشاره كرده‌ايم بسيارى از معلومات مندرجه در جلد سوّم جهانگشا راجع به اسماعيليّه طابق النّعل بالنّعل و گاه تقريبا به عين عبارت با مندرجات دستور المنجّمين يكى است به نحوى كه ظنّ قريب به علم پيدا مىشود كه يا جهانگشا اين فقرات را مستقيما از روى دستور المنجّمين برداشته يا هر دو از مأخذى مشترك نقل كرده‌اند . و چون دستور المنجّمين چنان كه مكرر گفته‌ايم از كتب اسماعيليّهء نزاريّه است و در حدود پانصد هجرى در حيات حسن صبّاح تأليف شده « 2 » يعنى قريب صد و پنجاه سال قبل از تأليف جهانگشاى جوينى پس هيچ مستبعد نيست كه جوينى كتاب مزبور را در تصرّف خود داشته و در تأليف جلد سوّم جهانگشا راجع به اسماعيليّه از آن اقتباساتى نموده بوده است . و اين نكته را نيز ناگفته نگذاريم كه نسخه حاضرهء دستور المنجّمين چنان كه از وجنات آن در كمال وضوح لايح است به نحو قطع و يقين نسخهء اصلى مؤلّف است « 3 » نه سوادى از آن . پس محتمل است به احتمال بسيار قوى كه اصلا جوينى عين همين نسخهء حاضره را در دست داشته به اين معنى كه شايد نسخهء حاضره از جملهء نسخ كتابخانهء معروف الموت بوده كه پس از فتح آن قلاع به تفصيل مشروح در جهانگشا « 4 » به دست جوينى افتاده بود و چون از جملهء كتب دينى و مذهبى آن طايفه نبوده آن را تلف نكرده بلكه مثل بعضى ديگر از مآخذ

--> ( 1 ) - تصحيح قياسى ، و فى الأصل : اسلامهم . ( 2 ) - براى تفصيل اين فقرات رجوع شود به مقالهء بسيار نفيس مأسوف عليه كازانوا مستشرق معروف فرانسوى كه چندى قبل در خصوص دستور المنجّمين در « مجلّهء آسيائى » نشر نموده به‌عنوان ذيل : Paul Casanova . Un Nouveau manuscrit de la secte des Assassins , dans le Journal Asiatique , No . Janvier - Mars , 1922 , pp . 126 - 135 . و اغلب معلومات راجع به وصف نسخهء دستور المنجّمين و تاريخ تأليف آن كه نحو ذلك كه در اين فصل ذكر نموده‌ايم مقتبس از مقالهء مذكور است . ( 3 ) - رجوع شود به همان مقالهء مذكورهء كازانوا ص 133 . ( 4 ) - رجوع شود به جلد 3 ص 778 - 735 .