قزوينى ايّده اللّه » انتهى . راقم سطور گويد حق ظاهرا به كلّى با محشّى فاضل مذكور است و براى اينكه زمينهء مطلب به دست آيد مقدّمة بايد دانست كه ما بين شيعهء اماميّه از طرفى و اسماعيليّه و جمعى از مورّخين اهل سنّت و جماعت از طرف ديگر در خصوص اصل و نسب عبد اللّه بن ميمون قدّاح و طريقه و مذهب او و عصر او اختلاف عظيمى است از قرار تفصيل ذيل : در عموم كتب رجال شيعه تقريبا بلا استثنا « 1 » مانند رجال كشّى « 2 » ، و فهرست نجاشى « 3 » ، و خلاصهء علّامهء حلّى « 4 » ، و مجالس المؤمنين قاضى نور اللّه ششترى « 5 » ، و منهج المقال ميرزا محمّد استرابادى « 6 » ، و نقد الرّجال مير مصطفى تفرشى « 7 » ، و نضد الإيضاح محمّد علم الهدى بن محسن الكاشى « 8 » ، و منتهى المقال ابو على حائرى « 9 » ، و مستدرك الوسائل حاج ميرزا حسين نورى « 10 » ، عبد اللّه بن ميمون قدّاح را از جملهء اصحاب امام جعفر صادق عليه السّلام و از زمره رواة احاديث از آن حضرت شمرده‌اند و نسب او را عبد اللّه بن ميمون بن الاسود القدّاح المكّى از اهل مكّه از موالى بنى مخزوم ضبط كرده و گفته‌اند كه وى تيرگر و تيرتراش بوده و به اين مناسبت به قدّاح معروف شده « 11 » ، و چون نقل عبارات جميع كتب رجال شيعه از حوصلهء گنجايش اين مختصر حواشى بيرون است نمونه را به نقل نصوص يك‌دو سه تن از قدما و معتبرين ايشان اقتصار مىنمائيم :

--> ( 1 ) - قيد « تقريبا » براى آنست كه در رجال كشّى حديثى از عبد اللّه بن ميمون قدّاح روايت نموده كه از آن معلوم مىشود وى معاصر امام محمّد باقر نيز بوده است . - و ديگر آنكه در فهرست شيخ طوسى از غايت اختصار يا از غايت وضوح هيچ اشاره‌اى به عصر او نشده . ( 2 ) - طبع بمبئى سنهء 1317 ص 247 . ( 3 ) - طبع بمبئى سنهء 1317 ص 148 . ( 4 ) - طبع طهران سنهء 1311 ص 53 . ( 5 ) - مجلس ششم . ( 6 ) - طبع طهران سنهء 1306 ص 212 - 213 . ( 7 ) - طبع طهران سنهء 1318 ص 208 - 209 . ( 8 ) - طبع كلكته سنهء 1271 در ذيل صفحات فهرست شيخ طوسى ص 197 - 198 . ( 9 ) - طبع طهران سنهء 1302 ص 193 - 194 . ( 10 ) - طبع طهران سنهء 1321 ج 3 ص 619 . ( 11 ) - « القدّاح بالقاف و الدال المهملة المشدّدة و الحاء المهملة كان يبرى القداح ، اقول معنى قوله كان يبرى القداح كان ينحتها و يصلحها و يعمل لها ريشا يرمى بها و القداح جمع القدح بالكسر و هو السّهم قبل ان يراش و يركّب نصله [ فيه ] » ( نضد الإيضاح ص 197 - 198 ) . - در غالب كتب اهل سنّت و جماعت چنان كه خواهد آمد صاحب ترجمه را از دعاة اسماعيليّه و نسب او را عبد اللّه بن ميمون بن ديصان و اصل او را ايرانى از اهل اهواز نگاشته و عموما « قدّاح » را در نسبت او به معنى كحّال يعنى طبيب امراض چشم تفسير كرده‌اند .