استجابه اللّه فيه و فى اولاده « 1 » » . انتهى . پس از مقايسهء بين تواريخ مذكوره در فوق به خوبى واضح مىشود كه اوّلا موسى بن جعفر هفت سال از برادرزاده‌اش محمّد بن اسماعيل برحسب سنّ كوچك‌تر بوده است ، و ثانيا آنكه موسى بن جعفر تقريبا در تمام ايّام حيات خود از سنهء ولادت الى چند سالى قبل از وفات ( و شايد نيز تا وفات ) با محمّد بن اسماعيل معاصر بوده است . ( 23 - ) - ص 720 ، س 21 : « در ميان ايشان [ يعنى اسماعيليان ] داعيان خاستند كه يكى از ايشان ميمون قدّاح بود و پسر او عبد اللّه بن ميمون » . در اينجا در حاشيهء نسخهء ج فصلى به قلم يكى از افاضل قرّاء كه معلوم مىشود از مطّلعين شيعهء اماميّه بوده مسطور است و ما ابتدا عين آن فصل را ذيلا نقل كرده سپس بعضى ملاحظات خود را بر آن خواهيم افزود ، و هو هذا : « اين نسبت به عبد اللّه بن ميمون و پدر او كذب صريح است زيرا كه علماى شيعهء اماميّه چنان كه اهل سنّت و جماعت بيزارند از اسماعيليّه و تكفير و تضليل و تفسيق ايشان مىنمايند علماى شيعه - رضوان اللّه عليهم - نيز بدان دستورند و منكر ايشان و منتسبان به ايشانند و عظماى اماميّه كه كتب رجال نوشته‌اند از براى استعلام احوال رواة و تصحيح و تضعيف اسانيد اخبار با كمال تتبّع و ضبط و استفراغ جهد در آن باب هيچ‌يك از ايشان عبد اللّه بن ميمون و پدر او را به امر مذكور « 2 » نسبت نداده‌اند ؛ بلى شيخ كشّى از بعضى علماى اماميّه نقل كرده است كه او عبد اللّه را به تزيّد نسبت مىداده است و نقل شيخ كشّى با اينكه در سند نقل ضعف تحقّق دارد با توثيق نجاشى معارضه نمىكند . و ايضا آنچه از كتب رجال اماميّه - رضوان اللّه عليهم - معلوم مىشود اينست كه عبد اللّه بعد از زمان امام جعفر صادق عليه السّلام نمانده بوده است پس چگونه از دعاة اسماعيليّه مىتواند بود . و مىشايد كه عبد اللّه بن ميمون قدّاح مذكور و پدر او غير عبد اللّه بن ميمون قدّاح و پدر او كه در كتب رجال اماميّه و اسانيد احاديث ايشان مذكورند باشند و اللّه يعلم ، عبد النّبىّ

--> ( 1 ) - عمدة الطّالب نسخهء كتابخانهء ملّى پاريس Arabe 2021 ورق b 142 - a 143 . خبرى ديگر نيز عينا به همين مضمون يعنى راجع به سعايت محمّد بن اسماعيل از موسى بن جعفر در نزد هارون الرّشيد ولى با اندك اختلافى در تفاصيل در رجال كشّى ص 170 - 171 و در اصول كافى ص 267 روايت شده است ، ولى در مقاتل الطّالبيّين ابو الفرج اصفهانى ص 174 و عيون اخبار الرّضا ص 42 و ارشاد مفيد ص 273 حكايت اين سعايت را به علىّ بن اسماعيل برادر محمد بن اسماعيل نسبت داده‌اند و اللّه اعلم بحقيقة الحال . و ممكن است هر دو واقعيّت داشته و منشأ آن رشك و حسد خانوادگى بوده . ( 2 ) - يعنى اينكه ايشان از فرقهء اسماعيليّه و از دعاة آن طايفه بوده‌اند .