طباطبا فلمّا مات محمّد بن ابراهيم دعا محمّد الدّيباج الى نفسه و بويع له ثمّ اخذ و جىء به المأمون فعفا عنه و مات بجرجان و قبره بها » ( عمدة الطّالب ورق b 149 ) . ( 19 - ) - ص 717 س 17 ، داعى : « هو محمّد بن زيد بن محمّد بن اسماعيل بن [ الحسن بن « 1 » ] زيد بن الحسن بن علىّ بن ابى طالب ملك طبرستان بعد اخيه الحسن بن زيد الدّاعى الكبير و اقام سبع عشرة سنة و سبعة اشهر ثمّ حاربه محمّد بن هارون السّرجينى « 2 » صاحب اسماعيل بن احمد السّامانى فقتله و حمل راسه الى بخارى و دفن بدنه بجرجان عند قبر الدّيباج محمّد بن الصّادق عليها السّلام » ( عمدة الطّالب ورق 45 ) . - و مخفى نماند كه اين محمّد بن زيد صاحب ترجمه معروف است به « داعى » مطلق بدون هيچ قيدى ، و سه داعى ديگر نيز ما بين سادات علويّهء طبرستان در تاريخ معروف است كه ما ذيلا براى مزيد توضيح و رفع اشتباه آنها به يكديگر اشارهء اجمالى به حال هريك از آنها مىنمائيم : ابتداء استيلاء سادات علويّه بر طبرستان در سنهء 250 هجرى و انتهاى آن در سنهء 316 است كه سال تسلّط اسفار بن شيرويهء ديلمى است بر آن مملكت . عدّهء اين سادات با اولاد و اقارب ايشان بسيار است ولى مهم‌ّترين ايشان كه بالاستقلال در طبرستان يا گيلانات سلطنت نموده‌اند چهار تنند : اوّل حسن بن زيد حسنى و هو الحسن بن زيد بن محمّد بن اسماعيل ابن الحسن بن زيد بن الحسن بن علىّ بن ابى طالب « 3 » معروف به داعى كبير كه از سنهء 250 - 270 در طبرستان سلطنت نمود و در اين سال اخير وفات يافت « 4 » . دوّم برادرش محمّد بن زيد حسنى صاحب ترجمه معروف به « داعى » مطلق نه كبير و نه صغير « 5 » . مدّت سلطنت او از سنهء 270 - 287 است ، و در اين سال اخير در جنگ با

--> ( 1 ) - علاوهء بين دو قلّاب از روى تاريخ طبرى و مقاتل الطالبيّين است ، رجوع شود به حاشيهء 3 . ( 2 ) - كذا فى الأصل ، و لعلّه « السّرخسى » . ( 3 ) - اين نسب‌نامه از روى تاريخ طبرى 3 : 1523 و مقاتل الطالبيّين ابو الفرج اصفهانى 229 استخراج شده است ، و در ساير مآخذ اندك اختلافى با اينجا موجود است مثلا در تاريخ ابن اسفنديار ( ترجمهء براون 47 ) و تاريخ مازندران سيّد ظهير الدّين 282 محمّد را ما بين اجداد او ندارد ، و در ابن الأثير 7 : 49 و عمدة الطّالب ( رجوع به متن صفحهء حاضره س 3 ) حسن اوّل را ندارد ، و در ابن الأثير به‌جاى الحسن بن على « الحسن بن الحسين بن على » دارد . ( 4 ) - رجوع شود به طبرى ( به فهرست آن ) ، و ابن الأثير در حوادث سنهء 250 و 270 غير ذلك ، و ظهير الدّين ص 281 به بعد ، و ابن اسفنديار ص 47 و 162 به بعد . ( 5 ) - ولى گاه بعضى او را « داعى صغير » نيز خوانده‌اند لكن اين فقره به تصريح ظهير الدّين ص 294 و 309 خلاف واقع است و داعى صغير لقب حسن بن قاسم آتى الذّكر است .