سامانيان چنان كه گذشت در جرجان كشته شد و سرش را به بخارا فرستادند و بدن او را در جرجان مجاور قبر ديباج دفن نمودند « 1 » . و بعد ازين واقعه مدّت سيزده سال طبرستان در حوزهء سامانيان بود . سوّم حسن بن علىّ حسينى و هو الحسن بن علىّ بن الحسن بن على ابن عمر بن علىّ بن الحسين بن علىّ بن ابى طالب « 2 » معروف به ناصر الحق و ناصر كبير و اطروش « 3 » كه اسلام اهالى گيلان و ديلمان عمده از پرتو مساعى او بود و از سنهء 301 - 304 در طبرستان و گيلان بالاستقلال سلطنت نمود و در اين سال اخير به اجل طبيعى درگذشت « 4 » . چهارم حسن بن قاسم حسنى و هو الحسن بن القاسم بن الحسن بن علىّ بن عبد الرّحمن بن قاسم بن الحسن بن زيد بن الحسن بن علىّ بن ابى طالب « 5 » معروف به داعى صغير كه پس از وفات ناصر كبير از سنهء 304 - 316 در طبرستان و گيلان سلطنت نمود و درين سال اخير در جنگ با اسفار بن شيرويهء معروف كشته شد و دولت علويان مستقلّ طبرستان منقرض گرديد « 6 » . و هرچند بعدها نيز يكى دو تن از ايشان خروجى كردند و حركت مذبوحى نمودند ولى كارى از پيش نبردند . و چنان كه ملاحظه مىشود از اين سادات اربعه سه نفر ايشان موسوم به حسن بوده‌اند و يكى موسوم به محمّد و سه نفر حسنى بوده‌اند و يكى حسينى و سه نفر معروف به داعى بوده‌اند و يكى معروف به ناصر يا ناصر كبير . و مدّت سلطنت همگى ايشان روى هم رفته قريب شصت و شش سال بوده است .

--> ( 1 ) - رجوع شود به قاتل الطالبيّين 229 ، و طبرى در مواضع عديده از جمله 3 : 2200 ( رجوع به فهرست آن ) ، و ابن الأثير در حوادث سنوات 270 و 287 و غيره ، و ظهير الدّين ص 309 و غيره ، و ابن اسفنديار 47 - 49 ، و 187 به بعد . ( 2 ) - اين نسب‌نامه از روى ابن اسفنديار 49 و ظهير الدّين 300 نقل شده است ، و در ابن الأثير 8 : 31 « علىّ » دوّم را ما بين اجداد او ندارد ، و طبرى فقط در يك موضع ( 3 : 2292 ) اسمى از او برده آن هم به‌عنوان « حسن بن علىّ العلوى » بدون سوق نسب او . ( 3 ) - و گاه نيز داعى الى الحقّ ( ظهير الدّين 326 ) . ( 4 ) - ابن الأثير در حوادث سنوات 301 ، 302 ، 304 ( ج 8 ص 29 ، 31 - 32 ، 39 ) ، و ظهير الدّين ص 300 به بعد . ( 5 ) - اين نسب‌نامه از روى ابن اسفنديار 204 و ظهير الدّين 309 نقل شده ، و در طبرى اصلا نام او مذكور نيست چه عصر او متأخّر از عصر طبرى است ، و در ابن الأثير همه جا ازو فقط به « الحسن بن القاسم العلوى » تعبير كرده بدون سوق نسب او . ( 6 ) - ابن اسفنديار ص 204 به بعد ، و ظهير الدّين ص 309 به بعد ، و ابن الأثير در حوادث سنوات 301 ، 304 ، 309 ، 314 ، 316 ( ج 8 ص 31 ، 40 ، 46 ، 61 ، 70 ) .