بررسى سند حديث است كه از اين راه به زندگى و شرح‌حال راويان حديث و جرح و تعديل اصحاب پيامبر صلّى اللّه عليه و آله مىپردازد . در رجال شيعه افزون بر اصحاب پيامبر ، اصحاب امامان معصوم عليهم السّلام نيز مورد بحث قرار گرفته‌اند . علم رجال‌شناسى از قرن دوم شروع شده و تا به امروز ادامه پيدا كرده و به مرور زمان تكامل يافته است . بعضى از معروف‌ترين و معتبرترين تأليفهاى اهل سنت در اين زمينه عبارتند از : الاستيعاب فى معرفة الأصحاب تأليف ابن عبد البرّ قرطبى ( 463 ه ) اسد الغابه فى معرفة الصحابة تأليف ابن اثير جزرى ( 630 ه ) ، تاريخ بغداد تأليف خطيب بغدادى ( 392 - 463 ) ، الاصابة فى معرفة الصحابة تأليف ابن حجر عسقلانى . همچنين مهم‌ترين كتب رجالى شيعه عبارتند از : اختبار معرفة الرجال كشى شيخ طوسى ( 385 - 460 ه ) ، رجال نجاشى ( فهرست اسماء مصنفى الشيعة ) معروف به رجال ، كتاب رجال و كتاب فهرست شيخ طوسى ( 385 - 460 ) ، رجال البرقى تأليف احمد بن محمد بن خالد برقى ( 280 ه ) مشيخه شيخ صدوق ( 381 ه ) معالم العلماء ابن شهر آشوب مازندرانى ( 488 - 588 ه ) ، رجال ابن داوود ، تقى الدين حسن بن على بن داوود حلى ( 647 - 707 ه ) . البته علم رجال در ميان شيعيان تكامل بيشترى يافته و به بخش‌هاى گوناگونى تقسيم شده است . برخى از كتاب‌هاى رجال چون اسد الغابه ، فهرست شيخ ، رجال نجاشى و معالم العلماء به ترتيب حروف نگارش يافته‌اند و برخى ديگر نيز چون رجال شيخ و رجال برقى ، براساس طبقه‌هاى اصحاب پيامبر و ائمه عليهم السّلام مرتب شده‌اند . نوع ديگرى از كتب رجالى وجود دارد كه مردم را بنابر طبقه‌هاى گوناگون بررسى كرده‌اند كه مهم‌ترين آنها طبقات ابن سعد مىباشد . 5 . كتاب‌هاى جغرافيا بخشى از كتاب‌هاى جغرافيا ، سفرنامه‌هايى هستند كه بيشترشان بعد از قرن سوم نوشته شده‌اند . و چون در اين كتاب ، تاريخ تشيّع در سه قرن نخست هجرى بررسى شده بنابراين از تعدادى از آنها چندان استفاده‌اى نشده است ، ولى بخشى ديگر از كتاب‌هاى جغرافيا كه سندها را معرفى كرده‌اند از منابع اين تحقيق است . از ميان اينها معجم البلدان به جهت جامع بودنش ، بيشتر مورد استفاده قرار گرفته هرچند نويسنده كتاب « ياقوت حموى »