را مىپذيرفتند . بلكه او باتوجه به روحيه پيروانش چنين ادعاهايى مىكرد . اصولا فرقه‌هاى غلات در چنين بسترهايى ايجاد شدند . مبارزه ائمهء اطهار عليهم السّلام با جريان غلات يكى از مهم‌ترين خطرهايى كه شيعه را در طول تاريخ تهديد كرده است ، مسئلهء غاليان و نسبت عقايد آنان به شيعيان است . به‌طورى كه پيوسته مخالفان و دشمنان شيعه آنان را به غلو و زياده‌روى در مورد امامان‌شان متهم مىكرده‌اند . ما در اين‌جا درصدد بيان فرقه‌هاى گوناگون غلات و تبيين آرا و اعتقادهاى آنان نيستيم . البته بايد به اين مطلب توجه كرد كه مهم‌ترين ويژگى و نقطهء اشتراك همهء فرقه‌هاى غلات ، غلو در حق ائمه و به مقام خدايى رساندن آنان است . وجود غلات در ميان مسلمانان بيشتر معلول عوامل خارجى بوده است تا عوامل داخلى . دشمنان اسلام با مقابله مستقيم و رويارويى نتوانستند به اسلام ضربه بزنند و اسلام سرزمين‌هاى آنان را درنورديد و دشمنانش را شكست داد . از اين‌رو آنان در اين صدد برآمدند كه از داخل به اسلام ضربه بزنند ؛ از اين‌رو اصول نخستين اسلام را مورد هدف قرار دادند . دستگاه‌هاى سياسى حاكم نيز بىميل نبودند كه در ميان شيعيان و پيروان اهل بيت پيامبر ، چنين افرادى پيدا شوند تا بتوانند عقايد آنان را به شيعيان نسبت دهند و بدين‌ترتيب پيروان اهل بيت را غالى و خارج از زمره مسلمانان معرفى نمايند . اگرچه اين جريان از دورهء خلافت امير المؤمنين شروع شده بود و عده‌اى سست‌عنصر در مورد آن حضرت عقيدهء افراطى يافته بودند و چون از عقيده خويش برنگشتند ، بوسيلهء آن جناب معدوم شدند ، « 1 » عبد الله بن سبا شخصى موهوم و ساختگى است . نخستين كسىكه از او نام برده طبرى مورخ است . او نيز داستان ابن سبا را از سيف بن عمر نقل كرده كه رجاليان بر كذّاب بودن اين سيف اتفاق دارند . « 2 » ائمه اطهار عليهم السّلام همواره با اين مسئله روبرو بوده‌اند و با آن به شدت مبارزه نموده‌اند و پيوسته نفرينشان نموده‌اند و مردم را از خطر آنان آگاه ساخته‌اند . به شيعيان دستور مىدادند كه با آنان نشست و برخاست نكنند و رابطه برقرار

--> ( 1 ) . شيخ طوسى . همان ، ج 1 ، ص 325 . ( 2 ) . رجوع شود به . العسكرى ، السيد مرتضى . عبد اللّه بن سباء و اساطير اخرى ، چاپ ششم ، 1413 ه - 1992 ، ج 2 ، ص 328 - 375 .