مىسازد ، واقع شد ؛ حوادثى نظير تجهيز قواى على عليه السّلام براى جنگ‌هاى جمل و صفين انتخاب و كناره‌گيرى حسن بن على عليه السّلام از خلافت ، قيام حجر بن عدى كندى ، قتل امام حسين عليه السّلام و يارانش ، نهضت توابين و قيام مختار از جمله اين حوادث است ؛ با اين حال كوفه جايگاه نااميدىها ، محروميت‌ها و حتى خيانت و شكست در آرزوهاى شيعيان از طرف كسانى بود كه نمىخواستند خاندان على را در فرمانروايى جامعه مسلمانان ببينند » . « 1 » اگرچه كشندگان امام حسين عليه السّلام اهل كوفه بودند ، « 2 » بزرگان شيعه در اين هنگام در زندان ابن زياد به‌سر مىبردند . « 3 » از سوى ديگر با شهادت مسلم و هانى ، شيعيان در مقابل دشمن قوىپنجه‌اى چون ابن زياد ، بدون فرمانده بودند و در مقابل قدرت ابن زياد در سرگردانى به سر مىبردند ؛ اما بعد از شهادت امام حسين عليه السّلام به خود آمدند و نهضت‌هاى توابين و مختار را به راه انداختند . پيوسته كوفه به دوستى و محبت اهل بيت و دشمنى با امويان شهرت داشته است ، حتى مصعب بن زبير براى جلب قلوب كوفيان ، به خاندان پيامبر اظهار محبت مىكرد ؛ از اين‌رو با دختر امام حسين عليه السّلام ازدواج كرد . « 4 » با سپرى شدن قرن نخست هجرى ، اگرچه كانون‌هاى جديد شيعه‌نشين تشكيل شده بودند ، باز كوفه مهم‌ترين شهر شيعه‌نشين به شمار مىآمد ؛ چنان كه محمد بن على بن عبد الله بن عباس ، رهبر قيام عباسيان ، در طليعهء قرن دوم ، در اوائل قيام بر ضد بنى اميه ، در ضمن سفارشى به داعيانش گفت : « اما كوفه و نواحى آن ، شيعيان على بن ابى طالب هستند » . « 5 » »

--> ( 1 ) . جعفرى ، دكتر سيد حسين . تشيّع در مسير تاريخ ، ترجمه دكتر سيد محمد تقى آيت اللهى ، دفتر نشر فرهنگى اسلامى ، ط نهم ، 1378 ه ش ، ص 125 . ( 2 ) . مسعودى ، على بن الحسين . مروج الذهب ، منشورات مؤسسة الاعلمى للمطبوعات ، بيروت ، 1411 ه ، ج 3 ، ص 73 . ( 3 ) . مظفر ، محمد حسين . تاريخ الشيعة ، منشورات مكتبة بصيرتى ، ( بىتا ) ، ص 67 . ( 4 ) . ابن قتيبه ، ابى محمد عبد الله بن مسلم . المعارف ، منشورات الشريف الرضى ، قم ، ط اول ، 1415 ه ، ص 214 . ( 5 ) . فخرى نقل كرده كه محمد بن على به داعيان و مبلغانش گفت : اما در كوفه و نواحى آن شيعيان على بن ابى طالب هستند . مردم بصره دست بيعت با گروه عثمانى داده‌اند ، اما مردم جزيره ، حرورى مسلك و -