غلامحسين محرمى
178
تاريخ تشيع از آغاز تا پايان عصر غيبت صغرى ( فارسي )
در قرن دوم و سوم نيز قيامهاى چند تن از طالبيان در كوفه بوده است . در دوران عباسيان با وجود شهر مهمى چون بغداد در عراق ، كوفه اهميت سياسى خود را از دست نداد و مهمترين قيام علوى نيمه دوم قرن دوم ، يعنى قيام ابن طباطبا به فرماندهى نظامى ابو السرايا در اين شهر رخ داد . « 1 » از اينرو مراقبت شديدى از سوى امويان بر كوفه اعمال مىشد و سفاكانى چون زياد ، ابن زياد و حجاج بن يوسف بر حكومت آنجا گمارده مىشدند . حاكمان آنجا همواره بايد گرايش ضدعلوى مىداشتند و احيانا حاكمى مثل خالد بن عبد الله قسرى ، اگر اندك ترحمى بر شيعيان مىكرد ، فورا بر كنار مىشد و حتى به زندان مىافتاد . « 2 » كوفه افزون بر جنبه سياسى ، از لحاظ علمى نيز مهمترين شهر شيعى به شمار مىآمد و فرهنگ شيعى در آن حاكم بود . بخش بزرگ شاگردان ائمهء اطهار عليهم السّلام را شيعيان اين شهر تشكيل مىدادند . خاندانهاى بزرگ شيعى در كوفه مىزيستند ؛ كسانىكه خدمتهاى چشمگيرى به فرهنگ شيعه كرده بودند ، چون آل اعين كه از زمان امام سجاد عليه السّلام تا غيبت صغرى مردان اين خاندان از اصحاب ائمهء اطهار عليهم السّلام بودند ، از اين خاندان 60 محدث بزرگوار بيرون آمد . افرادى مثل زرارة بن اعين ، حمران بن اعين ، بكير بن اعين ، حمزة بن حمران ، محمد بن حمران و عبيد بن زرارة كه همين عبيد بعد از وفات امام صادق عليه السّلام ، به نمايندگى از اهل كوفه ، به مدينه آمده بود تا در امر امامت رفع شبهه كند و به كوفه برگردد . « 3 » آل ابى شعبه نيز خاندان بزرگ ديگر شيعه در كوفه بودند كه جدشان ابو شعبه ، از امام حسن و امام حسين عليهما السّلام نقل حديث كرده است . نجاشى مىگويد همه آنها مورد وثوق هستند . « 4 »
--> - خارج از دين هستند . مردم شام جز آل ابى سفيان كسى را نمىشناسند و غير از بنى مروان از ديگرى اطاعت نمىكنند . امام مردم مكه و مدينه بيشتر بر سيره عمر و ابو بكرند ؛ بنابراين از مردم خراسان غفلت نكن كه در آنجا افراد زيادى ، چابك و با دلهاى پاك و خاطرى آسودهاند ؛ نه هواى اين و آن درسر دارند ، نه به مذاهب گوناگون گرويدهاند و نه پاىبند به ديانتى هستند . ( ابن طباطبا . الفخرى فى آداب السلطانيه ، ط مصر ، ص 104 ) . ( 1 ) . ابو الفرج اصفهانى . مقاتل الطالبيين ، منشورات الرضى ، قم ، 1416 ه ق ، ص 424 - 431 . ( 2 ) . بلاذرى ، احمد بن يحيى . انساب الاشراف ، دار التعارف للمطبوعات ، بيروت ، 397 ه ، ج 3 ، ص 233 . ( 3 ) . زرارى ، ابو غالب . رسالة فى آل اعين ، مطبعه ربانى ، اصفهان ، ص 2 - 18 . ( 4 ) . النجاشى ، ابو العباس احمد بن على . فهرست اسماء مصنفى الشيعة ، دفتر نشر اسلامى وابسته به جامعه مدرسين ، قم ، 1407 ه ، ص 230 .