سوى آنان روانه است ، فقط از قبيله ربيعه سه هزار نفر در « ذى قار » به حضرت پيوستند . « 1 » همراهى اينان با على عليه السّلام عاملى عقيدتى داشت و به على عليه السّلام به‌عنوان خليفه منصوب پيامبر صلّى اللّه عليه و إله مىنگريستند ؛ چنان‌كه بلاذرى اين‌گونه تعبير مىكند : « از شيعيان على عليه السّلام از قبيله ربيعه » . « 2 » پس از اين‌كه خود على عليه السّلام در رأس حكومت قرار گرفت و به عراق رفت ، تاثير فوق العاده‌اى در گسترش تشيّع ، در اين منطقه به جاى گذاشت . همچنين حاكمان و واليان حضرت كه اغلب از ميان شيعيان انتخاب مىشدند ، تاثير زيادى در انتشار تشيّع ، در ساير مناطق داشتند ؛ چنان‌كه سيد محسن امين مىگويد : « هرجا واليان على عليه السّلام مىرفتند اهل آن‌جا شيعه مىشدند » . « 3 » البته در اين دوره ، افزون بر شام كه كاملا زير نفوذ امويان بود ، مناطق ديگر نيز تمايل عثمانى يافته بودند ؛ مثل بصره و شمال عراق كه به سبب استقرار نزديكان عثمان در آن‌جا ، اهالى اين مناطق گرايش عثمانى يافته بودند « 4 » و تا پايان قرن دوم اين تمايل در شمال عراق پابرجا بود . مكه نيز از زمان جاهليت ، گرايش ضدهاشمى و ضدعلوى داشت ؛ همچنين طائف در جاهليت و اسلام با مكه هماهنگ بود . قريش پيوسته با بنى هاشم رقابت مىكرد و حاضر به پذيرش سرورى بنى هاشم نبود و اين يكى از علل مخالفت قريشيان با پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله بود . طائفيان نيز هماهنگ با قريش دعوت پيامبر صلّى اللّه عليه و إله را نپذيرفتند . اگرچه بعد از قدرت يافتن اسلام ، با تاخير تسليم شدند . از زمان حجاج ، تشيّع از مرزهاى عراق و حجاز به ساير مناطق كشيده شد . در اين دوره شيعيان در اثر فشار و سخت‌گيرى بيش از اندازهء حجاج از عراق پراكنده و در ديگر سرزمين‌هاى اسلامى ساكن شدند ؛ به‌ويژه در شرق اسلامى كه رفته‌رفته با سپرى شدن قرن نخست هجرى ، كانون‌هاى شيعه در ايران تشكيل شدند . در خراسان عباسيان از علاقهء آنان

--> ( 1 ) . بلاذرى . انساب الاشراف ، منشورات مؤسسه الاعلمى للمطبوعات ، بيروت ، 1394 ه ، ج 2 ، ص 237 . ( 2 ) . همان . ( 3 ) . اعيان الشيعة ، دار التعارف للمطبوعات ، بيروت ( بىتا ) ، ج 1 ، ص 25 . ( 4 ) . ابن واضح . تاريخ يعقوبى ، منشورات الشريف الرضى ، قم ، 1414 ، ج 2 ، ص 178 .