غلامحسين محرمى
139
تاريخ تشيع از آغاز تا پايان عصر غيبت صغرى ( فارسي )
« آنگاه با اين طالبيان چه خواهى كرد كه از هرسو خروج مىكنند و مردم به سبب دوستى خاندان پيغمبر هواخواهشان هستند ؟ اين فرمان تو ستايش و پذيرشى از ايشان خواهد بود و چون خلق بشنوند بيشتر طرفدارىشان خواهند كرد » . « 1 » علويان در هر منطقهاى كه ساكن مىشدند ، مورد احترام مردم بودند . بدينسبب مردم پس از مرگشان بر سر قبورشان مزار و بارگاه مىساختند و در حال حياتشان اطرافشان جمع مىشدند ؛ وقتى محمد بن قاسم علوى در دورهء خلافت معتصم به خراسان رفت ، در زمان كوتاهى حدود چهل هزار نفر اطرافش گرد آمدند و او را در قلعهء بسيار محكمى جاى دادند . « 2 » از سوى ديگر علويان افزون بر اينكه مردمانى پاكدامن و پرهيزگار بودند ، در حالىكه حاكمان اموى و عباسى فسقشان براى مردم روشن بود ، از سوى ديگر مظلوميتشان آنان را درون قلبهاى مردم كرده بود ؛ چنانكه مسعودى نقل كرده است : « در سالى كه يحيى بن زيد شهيد شد ، هر نوزادى كه در خراسان به دنيا آمد ، نامش را يحيى يا زيد گذاشتند » . « 3 » علل مهاجرت سادات علل مهاجرت و پراكندگى سادات را در سرزمينهاى گوناگون اسلامى مىتوان در سه چيز جست ؛ شكست جنگهاى علويان ، فشار عوامل حكومتى و وجود زمينههاى مناسب براى هجرت . 1 - شكست قيامهاى علويان بر اثر شكست خوردن جنگهاى علويان ، آنان نمىتوانستند در عراق و حجاز كه در دسترس مركز خلافت بغداد بود ، زندگى داشته باشند و مجبور مىشدند خود را به سرزمينهاى دوردست برسانند و جان خويش را نجات دهند ؛ چنانكه مسعودى درباره پراكندگى برادران محمد نفس زكيه مىگويد :
--> ( 1 ) . طبرى ، ابى جعفر محمد بن جرير . تاريخ الطبرى ، دار الكتب العلميه ، بيروت ، ط دوم ، 1408 ه ، ج ص 620 - 625 . ( 2 ) . مسعودى ، على بن الحسين . همان ، ص 60 . ( 3 ) . همان ، ج 3 ، ص 236 .