غلامحسين محرمى
138
تاريخ تشيع از آغاز تا پايان عصر غيبت صغرى ( فارسي )
و با اولاد رسول عليهم السّلام حسن اعتقاد داشتند ، سادات را در اين ملك مقام آسانتر بود » « 1 » پس از شكست قيام شهيد فخ ، حسين بن على حسنى در دوران خلافت هادى عباسى ، ادريس بن عبد الله ، برادر محمد نفس زكيه به آفريقا رفت و در آنجا مردم اطراف او جمع شدند و او حكومت ادريسيان مغرب را پايهگذارى كرد . هرچند ديرى نپاييد كه بوسيلهء كارگزاران خلافت مسموم شد ، ولى فرزندان او حدود يك قرن در آنجا حكومت كردند . « 2 » از اينرو سادات متوجه آن سامان بودند . بدينسبب متوكل عباسى نامهاى به والى مصر نوشت كه سادات علوى را با پرداختن 30 دينار به هر مرد و 15 دينار به هر زن اخراج كند . اينان به عراق منتقل شدند و از آنجا به مدينه فرستاده شدند . « 3 » منتصر نيز به والى مصر نوشت : « هيچ علوى متصدى ملكى نشود ، بر اسب سوار نگردد ، از پايتخت به نقطهء ديگرى نرود و بيش از يك برده نداشته باشد » . « 4 » علويان به سرعت ميان مردم جايگاه ويژهاى پيدا مىيافتند . به اندازهاى كه مىتوانستند در مقابل حكومت قد علم كنند ؛ چنانكه مسعودى نقل مىكند : « در حدود سال 270 ه . يكى از طالبيان به نام احمد بن عبد الله در منطقه صعيد مصر دست به قيام زد . ولى در نهايت به دست احمد بن طولون شكست خورد و كشته شد » . « 5 » بدينترتيب علويان مهمترين رقيب خلافت عباسى بهشمار مىرفتند . در سال 284 معتضد خليفه عباسى تصميم گرفت كه دستور دهد ، معاويه را بر منبرها نفرين كنند . در اين زمينه فرمانى نوشت ، ولى وزير وى او را از هياهوى عامه ترساند . معتضد گفت : « شمشير در ميانشان مىنهم » . وزير پاسخ داد :
--> ( 1 ) . مرعشى . تاريخ طبرستان و رويان و مازندران ، نشر گستره ، تهران ، 1363 ، ص 277 و 278 . ( 2 ) . ابو الفرج اصهانى . مقاتل الطالبيين ، منشورات الشريف الرضى ، قم ، ط 1 ، دوم ، 1416 - 1374 ، ص 406 و 409 . ( 3 ) . ادام متز . تمدن اسلامى در قرن چهارم هجرى ، ترجمه عليرضا ذكاوتى قراگزلو ، موسسه انتشارات امير كبير ، تهران ، 1364 ، ص 83 به نقل از الولاة و القضاة كندى ، ص 198 . ( 4 ) . همان ، به نقل از الولاة و القضاة كندى ، ص 203 - 204 . ( 5 ) . مسعودى ، على بن الحسين . مروج الذهب ، منشورات موسسه الاعلمى للمطبوعات ، بيروت ، ط اولى ، 1411 ه ، ج 4 ، ص 326 .