محمد بن حسين البيهقي
902
تاريخ بيهقى ( فارسي )
سلطانى 1 كه ازين لشكرگاه رفته بودند 2 و بديشان التجا 3 كرده ، و سليمان ارسلان جاذب بر اثر وى هم بدين عدد مردم . جنگ كردن با سلجوقيان در بيابان سرخس و هزيمت افتادن ايشان 4 چون امير بدين احوال واقف شد ، كارها از لونى ديگر 5 پيش گرفت و چنان دانسته بود كه چون علم وى پديد آيد ، آن غلامان بجمله برگردند ، و اين عشوه 6 داده بودند و ما 7 بخريده بوديم . و روز چهارشنبه هژدهم ماه رمضان نزديك چاشتگاه طلائع 8 مخالفان پديد آمد سوارى سيصد نزديك طلخ آب 9 و ما نزديك منزل رسيده بوديم و بنه در قفا مىآمد . امير بداشت 10 و بر پيل بود تا خيمه مىزدند ، طليعهء خصمان در تاخت و ازين جانب نيز مردم بتاخت و دستاويزى 11 قوى بود ، و مردم ايشان مىرسيد 12 و ازين جانب نيز مردم مىرفت . و خيمهها بزدند و امير فرودآمد با لشكر ، و خصمان بازگشتند . و احتياطى تمام كردند بدان شب در لشكرگاه تا خللى نيفتد . و پگاه 13 كوس فروكوفتند و لشكر برنشست ساخته 14 و به تعبيه برفتند . چون دو فرسنگ رفته آمد ، لشكرى بزرگ از آن مخالفان پيدا آمد و طليعهء هر دو جانب جنگ پيوستند جنگى سخت و از هر دو جانب مردم نيك بكوشيدند تا نزديك ديه بازرگان 15 پيدا آمد ، و رود و چشمه - سار 16 داشت و صحرا ريگ و سنگريزه بسيار داشت ، و امير بر مادهپيل بود در قلب ، براند تا به بالاگونهيى 17 رسيد نه بس بلند ، فرمود كه خيمهء بزرگ آنجا بزنند تا لشكر كران آب فرودآيد 18 و خصمان از چهار جانب درآمدن گرفتند 19 و جنگى سخت بپاىشد و چندان رنج رسيد لشكر را تا فرود توانست آمد و خيمهها بزدند كه اندازه نبود . و نيك بيم بود كه خللى بزرگ افتادى 20 امّا اعيان و مقدمان لشكر نيك بكوشيدند تا كار ضبط شد 21 ، و با اين همه بسيار اشتر بربودند خصمان و چند تن بكشتند و خسته 22 كردند . و بيشتر نيروى جنگ 23 گريختگان ما كردند كه خواسته بودند تا به تركمانان نمايند 24 كه صورتى كه ايشان را بسته است 25 نه چنان است و ايشان راستاند تا ايمن شوند ، و شدند ، كه يكتن ازيشان برين جانب نيامد . و جاسوسان ما به روزگار گذشته درين باب بسيار دروغ گفته بودند و زر ستده ، و اين روز پيدا آمد كه همه زرق 26 بود .