تاخت و گروه بسيارى از آنان را بگرفت ، همه را در شهر ايران - خرّه - شاپور بنشانيد « 1 » و عرب اين نام را كوتاه كرده شوش گفتند . و نيز به دستور او شهرى در باجرما بساختند كه آن را گيباشاپور ( ؟ ) ناميد « 2 » و آن را استان كرد و در خراسان شهرى بساخت كه آن را نيشاپور « 3 » ناميد و استان كرد .

--> شاپور دوّم از نو ساخته شده و نام ايرانشهر شاپور به آن داده شده است . از كتاب كارنامهء شهدا ( ج 1 ص 70 ) معلوم مىشود كه اين پادشاه شهر شوشن را به جهت شورشى كه در آن رخ داده بود با 300 فيل با خاك يكسان كرده و ساكنان آن را كشته است ( سوزومنوس 12 / 2 از همين منبع استفاده كرده است ) . حمزه نيز درست همين خبر را گزارش مىدهد ولى مىگويد : « شهر نزديك سوس » ( حمزه ص 52 ) . نويسندگان مسيحى قديم از بناى مجدد شهر سخنى نمىگويند . اينكه مىگويند كلمهء « سوس » از اختصار نام رسمى فارسى به وجود آمده است ، مسلّما صحيح نيست و حدس‌هاى مانند آن نيز همچنين . 2 - كرخا دى لادن يا كرخا ( كه شاپور در سال 376 م يك‌بار در آنجا توقّف كرده است ، كارنامهء شهدا ج 1 ص 154 ) پس از بنا به نام ايران - خرّه - شاپور نامگذارى شده است . بودن قبر دانيال نبى در شوش عقيدهء قديمى است و از كتاب دانيال به سهولت معلوم مىشود . ( 1 ) - اينكه شاپور ساكنان شهرهاى رومى را گروه‌گروه به داخل مملكت خود انتقال مىداده است از بهترين منابع موجود يعنى تاريخ آميان ( مثلا 7 / 6 / 20 ) و كارنامهء شهداى مسيحى ( ج 1 ص 134 به بعد ) معلوم مىشود . به موجب اين منابع ساكنان شهرهاى مذكور به خوزستان برده مىشدند ( حتّى كتاب كارنامهء شهدا گفتار آمّيان را بسيار خوب تكميل مىكند ، از جمله اسقف بيث زبدى Beth Zabde را كاملا از تهمت خيانت مبرّا مىسازد ) . خسرو اوّل نيز اين عادت وحشيانهء قديمى ، يعنى انتقال مردم از مساكن خود را اجرا كرده است . امّا مسلّما منظور شاپور و خسرو اين بوده است كه از مهارت روميان در صنعت و ساختمان استفاده كنند و ايشان را سرمشق مملكت خود سازند . دربارهء صنايعى كه بدين گونه از غرب به شرق انتقال داده شده است رجوع شود به مسعودى ج 2 ص 186 . ( 2 ) - دربارهء باجرما به مطالب گذشته رجوع شود . نام شهر و محلّ آن به درستى معلوم نيست . ( 3 ) - شايد نام اصلى اين شهر نوشه‌پهر New - Sahpuhr بوده است ( نو ، نيو كه نيوك و فارسى امروزى نيك و نيز نيوكوك newakuk و فارسى امروزى نيكو ، نكو از آن آمده است ؛ و شاپور ) به معنى نيك - شاپور . از اين روى ارمنىها آن را نيوشپه Niv - Sapuh خوانده‌اند ( مكرّر در كتاب لازار فرپى ) . فارسى امروزى آن نشاپور و نيشاپور و عربى آن نيسابور است . دربارهء اين شهر كه در قرون وسطى عمده‌ترين شهر خراسان بوده است لازم نمىدانم در اينجا چيزى بگويم . البته