تئودور نولدكه ( مترجم : عباس زرياب )

448

تاريخ ايرانيان و عربها در زمان ساسانيان ( فارسي )

افتاده است ( همان مأخذ ص 315 ) . اين واقعه به گفتهء آسوليك در روز يكشنبه بوده است « 1 » ؛ و اين درست با يكشنبه 25 ژوئيهء 454 مسيحى مصادف مىگردد و بنابراين باز نخستين سال سلطنت يزدگرد دوم سال 9 - 438 م مىگرد . بر اين دلايل گواهى يك مؤلّف سريانى ( كه در هر صورت فقط گواهى غير مستقيمى است ) نيز افزوده مىشود . در كتاب موزينگر ( يادگارهاى سريانى ج 2 ص 68 ) از كارهايى كه يزدگرد دوم در سال هشتم سلطنت خود كرده است خبر داده شده است كه از آن جمله است اقدامات او بر ضدّ مسيحيان . در پانزدهم تموز ( يعنى به‌هرحال در تابستان و در آخر سال هشتم سلطنت يزدگرد ) هيئتى كه مأمور فشار بر مسيحيان بوده است در كرخا دى بيث سلوخ مستقر شد ؛ در روز جمعه 24 آبه و روز شنبه 25 آبه و روز يكشنبهء بعد چند شهادت به وقوع پيوست ( همان كتاب ص 71 س 19 - 17 و ص 72 س 5 ) و همچنين پس از آن در روز دوشنبه 25 ايلول ( همان كتاب ص 73 س 25 ) . در اين گزارش ماه آبه را سى روزه گفته‌اند و بنابراين مقصود سال و ماه‌شمارى يوليائى كه در آن ماه آبه - اوت داراى 31 روز است نيست ، بلكه مقصود سال و ماه‌شمارى يا تقويم قمرى است . بنا به محاسبهء گوت‌شميد در سال 446 ، اگر ما بر طبق محاسبهء عمومى عيد پاك مسيحيان ، اين عيد را كه در آن وقت در 31 مارس بوده است در 14 نيسان قرار دهيم ، 24 آبه اين سال قمرى با دوم اوت مصادف مىگردد و اين روز مىافتد به روز جمعه كه آغاز سال نو ايرانى و آغاز سال نهم سلطنت

--> ( 1 ) - رجوع شود به دولوريه ( گاه‌شمارى ارمنى ص 203 ) . البته آسوليك 26 ماه هروتيتس سال پانزدهم سلطنت يزدگرد را مطابق با سومين سال سلطنت قيصر مارسيان مىداند . اين مطلب براى جلوس يزدگرد فرقى نمىكند اما اليزئوس آن را در سال شانزدهم مىداند . در اينجا اعتبار قول يك‌تن معاصر طبعا از آسوليك كه 500 سال بعد مىزيسته است بيشتر است . آسوليك بنا به گفتهء خود اين رقم را از روى محاسبه پيدا كرده است و از روى روزهاى هفته ( كه مسلما از منابع معتبر گرفته است ) تاريخ ماه را تغيير داده است . تمام اين مطالب را باز من از گوت‌شميد دارم .