تئودور نولدكه ( مترجم : عباس زرياب )

447

تاريخ ايرانيان و عربها در زمان ساسانيان ( فارسي )

سبئوس 22 سال ؛ موسىخورن 21 سال ) نبايد مورد توجّه واقع گردد ؛ زيرا جنگ كوتاهى كه در اينديكسيون نهم « 1 » ( اول سپتامبر 440 م - 31 اوت 441 م ) با روميان اتفاق افتاده بود در زمان جانشين او يزدگرد دوّم بوده است . اليزئوس ( لانگلوا ج 2 ص 184 ) حتى اين جنگ را در سال دوم سلطنت يزدگرد دوم و يا پس از آن گفته است ولى مسلّم نيست . اما دلايل ديگرى هست كه يزدگرد دوم در سال 9 - 438 مسيحى به سلطنت رسيده است و سال نخستين سلطنت خود را از 4 اوت 438 حساب مىكرده است ؛ در اين صورت رقم درست سلطنت بهرام پنجم 18 سال مىشود . و افزودن ده يا يازده ماه به آن ممكن است اشاره به اين باشد كه او اين سال را تقريبا به پايان رسانيده بوده است و الياس نصيبينى همچنان كه دربارهء سلطنت اردشير اول كرده بود آن را تقريبا نوزده سال به حساب آورده است . « 2 » بنابه گفتهء اليزئوس ( ص 188 به بعد ) يزدگرد در سال دوازدهم سلطنت خود فرمانى بر ضدّ مسيحيان ارمنستان صادر كرده بود . در نتيجه در آغاز تابستان بزرگان ارمنى سر به شورش برداشتند و نامه‌اى به ثئودوزيوس دوم نوشتند و از او كمك خواستند ولى چون نامه رسيد ثئودوزيوس وفات يافت ( ص 206 به بعد ) . مرگ اين قيصر در 28 ژوئن 450 مسيحى بوده است و بنابراين سال دوازدهم سلطنت يزدگرد دوم كه در آن فرمان مذكور را صادر كرده بود سال 50 - 449 مسيحى بوده است ( آغاز آن در اول اوت 449 بوده است ) و بنابراين نخستين سال سلطنت يزدگرد دوم سال 9 - 438 مسيحى مىشود . درستى ترتيب زمانى در اينجا از اين مطلب برمىآيد كه لازاروس بازگشت و اساك را پس از تسليم شدن شورشيان در سال سيزدهم سلطنت يزدگرد قرار مىدهد ( لانگلوا ج 2 ص 300 ) . باز بنا به گفتهء لازار شهادت يوسف جاثليق در بيست و پنجم ماه هروتيتس سال شانزدهم سلطنت اين پادشاه اتفاق

--> ( 1 ) - مارسلينوس . ( 2 ) - بنابراين نخستين سال سلطنت يزدگرد دوم سال 751 سلوكى مىگردد ( آغاز آن اول اكتبر 439 م ) .