تئودور نولدكه ( مترجم : عباس زرياب )
162
تاريخ ايرانيان و عربها در زمان ساسانيان ( فارسي )
سال آن در زمان يزدگرد پسر بهرام و هفده سال آن در زمان پيروز پسر يزدگرد بود . پس از او پسرش اسود بن منذر پادشاه شد . مادر او هرّ دختر نعمان از نسل هيجمانة « 1 » دختر عمرو بن ابى ربيعة بن ذهل بن شيبان « 2 » است . او كسى است كه ايرانيان او را اسير كرده بودند « 3 » . پادشاهى اسود بيست سال بود كه ده سال آن در زمان پيروز پسر يزدگرد و چهار سال آن در زمان بلاش پسر يزدگرد و شش سال آن در زمان كواذ پسر پيروز بود . بلاش پس از پيروز پسر « 4 » يزدگرد ، پسرش بلاش به شاهى رسيد . برادر او كواذ « 5 » براى گرفتن شاهى از دست او با او به نزاع برخاست امّا بلاش غالب آمد و كواذ پيش خاقان پادشاه ترك بگريخت تا از او يارى و مدد بخواهد « 6 » . چون تاج بر سر بلاش
--> گفتهايم كه منذر در حقيقت خيلى زودتر از آنچه در اينجا گفته شده است به سلطنت رسيده بود . ( 1 ) - اين يا همان كلمهء يونانى هگومنه است و يا كلمهء هگمن است كه بر آن علامت تأنيث عربى افزودهاند و در نسخهء سپرنگر به صورت هيجمان استعمال شده است ( از Pilatus ) . در نامهاى عربى قديم هر دو شكل مذكّر و مؤنّث ديده مىشود . ( 2 ) - رجوع شود به ووستنفلد نسبنامه . ( 3 ) - متأسفانه ما از اين واقعه در منابع ديگر چيزى نمىبينيم . ( 4 ) - اين اشتباه است . معاصران او : لازار فرپى ( لانگلوا ج 2 ص 352 ) و يوشع ستوننشين ( بند 19 ) و بجز ايشان پركپ ( جنگ ايران 5 / 1 ) و آگاثياس ( 27 / 4 ) و نيز چنان كه چند سطر پيش هشام گفته است ، همه او را برادر پيروز گفتهاند . پس كواذ برادرزادهء بلاش است نه برادر او . ( 5 ) - دربارهء اين نام رجوع شود به صفحهء 164 ، زيرنويس شمارهء 2 . اين پادشاه در كتاب ماندائى سيدراربّا ( جلد اوّل ص 384 س 6 ) به نحو غير عادى بهذاذ ناميده شده است . آيا اين تحريفى است از كلمهء اسرارآميز ولدا ( و يا وردا ) كه به عنوان نام اين پادشاه در سكّهها آمده است ؟ ( 6 ) - به قرار گفتهء جمعآورندگان اخبار از قبيل طبرى ، كواذ دو بار از پيش برادرش به سوى