خبر به اخشنوار رسيد سخت بيمناك گرديد . گويند مردى از ياران اخشنوار خواست تا جان خود را در راه او ببازد و به او گفت : « دست‌ها و پاهاى مرا ببر و آنگاه مرا بر سر راه پيروز بيفگن و بر فرزندان عيال من نيكوئى كن . » گويند مقصود او از اين كار فريب دادن پيروز بود . اخشنوار چنان كرد كه آن مرد گفته بود و او را بر سر راه پيروز بيفگند . چون پيروز بر او بگذشت از حال او آزرده شد و از كارش پرسيد . آن مرد گفت كه اخشنوار با او چنان كرده است زيرا او به اخشنوار گفته بود كه تو با پيروز و سپاهيان ايران برنيائى . دل پيروز بر او نرم شد و بر او رحم آورد و بفرمود تا او را همراه بياورند . گويند آن مرد چنان نمود كه نيك‌خواه پيروز است و به او گفت كه او و ياران او را راهى كوتاه خواهد نمود كه كسى از آن به مملكت هيتالان نرفته است . پيروز گول او را خورد و مردم خود را به راهى كه آن مرد بريده اندام گفته بود انداخت . پس بيابان پشت بيابان مىرفتند و هرگاه كه از تشنگى مىناليدند آن مرد مىگفت كه به آب نزديك شده‌اند و بيابان به پايان مىرسد ، تا ايشان را به جائى رسانيد كه دانست ديگر راه پيشرفت و بازگشت ندارند آنگاه ايشان را از كار خود آگاه كرد « 1 » . ياران پيروز به پيروز گفتند : « اى پادشاه ! ما تو را از اين مرد برحذر داشتيم « 2 » امّا تو نشنيدى . اكنون ما بايد ناچار پيش برويم تا به هر حال كه باشد به دشمن برخوريم » .

--> شاهنامه و كتب فارسى ديگر تصحيح مصنوعى و از روى سليقهء شخصى است . تقريبا جاى شك نيست كه كنخاس مذكور در پريسكوس ( در ديندرف ص 344 دو بار ) تحريف ديگرى از همين نام است . ممكن است تصوّر كرد كه هجاى اخير كلمه در حقيقت خوار بوده است كه به جاى آن « وار » مىتواند بيايد ( نظير دشخوار و دشوار ) . مسلما كلمهء Ephthalanus كه ثئوفانس بيزانسى آن را نام اين پادشاه مىداند ( ديندرف ص 447 ) نام قوم است نه نام شخص ( يعنى قوم هفتالان ) . ابن المقفع مىافزايد : « در بلخ » ( و بنا بر اين در سعيد بن البطريق و ابن قتيبه نيز چنين است ) . ( 1 ) - اين داستان به صورت همان داستان زپيروس Zopirus است كه در همان ناحيه به داريوش و گله‌دار اسبان سكائى نسبت داده شده است ( 8 / 10 / 7 Polyan ) . ( 2 ) - اين برحذر داشتن در گزارش طبرى و در نسخهء سپرنگر نيست ولى در ابن المقفّع هست و در سعيد بن البطريق .